HANİF İBRAHİM EFEHDİ (Istanbûli): Osmalılar zamâmnda yetişen âlimlerin büyüklerinden, ismi, Hanîf Ibrâhim Efendi olup, Dîvân-ı hümâyûn hocalarından idi. Doğum târihi bilinmemektedir. 1217 (m. 1802) senesinde vefât etti. Sevdiklerinden şâir Pertev Efendi onun vefâtına târih olarak;
“Hüzn ile nâçâr târihin dedim, Adn’e mahviyyet ile gitti Hanîf ” beytini söylemiştir.
Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey’in zikrettiğine göre, evvelce Baltacılar zümresinden idi. (Baltacılar, OsmanlIlarda saray muhâfiz alayında olanlara verilen isimdir.) ilim ve irfân sâhibi, kalemi kuvvetli bir zât idi.
Âlimlerden ilim tahsîl eylemişti. Bir ara resmî me’mûrluktan aynlıp inzi- vâya çekildi. Tasavvuf yoluna yöneldi. Bundan sonra Hicaz’a gitti. Haca îfâ ettikten sonra İstanbul’a döndü. Hanîf Ibrâhim Efendi, bundan sonra ömrünün sonuna kadar eser yazmakla, ilim neşretmekle meşgûl oldu. Evliyâmn büyüklerinden Muhammed Emîn Tokâdî’nin halîfelerinden olan Müstakim-zâde Süleymân Sa’deddîn Efendi, aym zamanda Hanîf Ibrâhim Efendi’nin de sohbet meclislerinde bulunmuştur. Yirmiden ziyâde eseri vardır. Hiçbiri matbû olmayan eserlerinden ba’zılanmn isimleri şöyledir. 1- “Innes-8alate tenhâ anilfehşai…” âyet-i kerîmesinin tefsiri, 2- Şerh-i ha- dîs-i erbain, 3- Hediyyetrül-ihvân, 4- Tah- rîcü ehâdîs-i Şir’at-ül-Islâm, 5- Terceme-i Sadr-üş-şerî’ a, 6- Levâmi’ul-ilhâm, 7- Esâmi-i Eshâb-ı Bedr, 8- Lâ’li musaffâ fi ziyâret-il- Mustafâ (s.a.v.), 9- Menâzil-ül- haremeyn, 10- Risâle-i kadem-i şerif fi Eyyûb-i Ensâri, 11- Şerhu Hasâis-üs- sugrâ, 12- Dürûb-i emsâli Türkiyye, 13- Dîvân. Eserlerinin çoğu kendi el yazısıyla yazılmış olup, Tire Kütüphâ- nesi’nde mevcuttur. 1189 (m. 1775) senesinde vefât eden, “Şifâ-i şerif’ şârihi (şerhedicisi) tbrâhim Hanîf Bey başka olup, o da yüksek bir zât idi.
1) Osmanlı Müellifleri cild-1, sh. 281
