DOMİNİK

DOMİNİK
DEVLETİN ADI……….Dominik Cumhûriyeti
BAŞŞEHRİ….. ……………. ………. Santo Domingo
NÜFUSU…………………………………………7.300.000
Y ü z ö l ç ü m ü ……………………….2………48.443 Km2
RESMÎ DİLİ . …………… … ………… …… İspanyolca
DÎNİ……… …………………Hıristiyan (Katolik)
PARA BİRİMİ…………….. …..Dominik Pesosu
Orta Amerika’nın doğusunda, Karaibler Denizi
ile Atlas Okyanusu arasındaki Haiti Adasında kurulmuş
bir ülke. Güneyinde Karaib Denizi, doğusunda
Porto Rico Adasından ayıran Mona Passage
Boğazı, kuzeyinde Atlas Okyanusu ve batısında
Haiti vardır.
Târihi
Kristof Kolomb, 5 Mart 1492’de yerli halkın
“Quesqueya” ismini verdikleri adayı zaptederek
“Hispaniola” ismini verdi. Yerli halk Tainos kabilesi
kızılderilileriydi. Adada ilk kurulan şehir
Santo Domingo olup, kuruluş senesi 1496’ya rastlamaktadır.
Sömürgeci AvrupalIların adaya yerleşmeleriyle
başlayan zulüm ve katliam yaklaşık
50 sene sonra ada kızılderililerinin tamâmen katledilmesiyle
son buldu. Tarım ve diğer işlerde çalıştırmak
üzere Afrika’dan toplanan, esir edilen
zenciler köle olarak buraya da getirildi. 1697’de
adanın batısını işgâl eden Fransızlar buraya “Haiti”
ismini verdiler. Avrupa’da 1795’de yapılan
Fransa-İspanya arasındaki savaş, Fransa’nın gâlibiyetiyle
bitince İspanya Santo Domingo’yu da
Fransa’ya bırakmak zorunda kaldı. 1809 senesinde
İspanyollar, 1795 senesinde kaybettikleri yerleri
geri alınca ada tekrar doğusu İspanyolların, batısı
Fransızların sömürgesi durumuna geldi. İspanya
sömürgesindeki zenci halk 1821’de ayaklanarak
bağımsızlıklarını îlân ettiler. Genel vâlininadadan ayrılmasıyla birlikte batıdan Fransızlar ülkeyi
işgâl ederek 22 sene bütün adaya hâkim oldular.
22 sene sonra başlayan bir isyanla 1844’te
Dominik Cumhûriyeti kuruldu. Genç Dominik
Cumhûriyetinde istikrar sağlanamaması, Amerika
Birleşik Devletlerinin Birinci Dünyâ Savaşında
askerî üs olarak kullanmak için işgâl etmesini kolaylaştırdı.
Birleşik Devletler Dominik’ten 1924 senesinde
çekildi. Sık sık askerî idârelerin başa geçtiği
istikrarsız bir ülkedir.
Fizikî Yapı
Adanın yaklaşık üçte ikilik bir kısmı Dominik’e
aittir. Yüzölçümü 48.443 km2 olup, genellikle
dağlıktır. Kıyılarında yanmada ve koylar ülkeyi bir
dantela gibi çevreler. Yüksek dağlar ve bu dağlar
arasında yer alan bereketli vâdiler ülkenin genel fizikî
karakteridir. Ülkenin kuzeyinde dik ve kayalık
kuzey Cordillera ve Central Cordillera Dağları
arasında geniş ve verimli bir ova yer alır. Ülkenin
en yüksek noktası 3175 m ile Central Cordillera
dağlarındaki Pico Duante Tepesidir. Güneyinde
deniz seviyesinden düşük bir ova yer alır.Ovanın güneyinde Sierrade Bahoruca Dağları, kuzeyinde
ise San Juan Yaylası yer alır. Doğusunda
ise ülkenin güneydoğusunda yer alan Samona Körfezinin
güneyinde başlayan Doğu Cordillera Dağlanndan
başlayıp güneye inen geniş düzlük yer alır.
Güney kıyı şeridi düzlüktür.
Kuzeydeki dağlar Yaque del Norte ve Yuna vâdileriyle
ayrılırlar. Bu vâdilerde yine aynı ismi
taşıyan ırmaklar kuzey ve Central Cordillera arasındaki
ovayı sular. Ülkenin güney-batı ucunda
yer alan ovada Enriquille Gölü yer alır. Deniz seviyesinden
48 m aşağıda bulunan bu göl, ülkenin
en önemli gölüdür.
İklim
Ilıman, tropik bir iklim hakimdir. Senelik sıcaklık
ortalaması 18-28°C arasında değişir. Alize
rüzgârlarının devamlı tesiri altında bulunan ülkede
sık sık meydana gelen kasırgalar büyük hasarlara sebebiyet
verir. Yağış alize rüzgârları sebebiyle boldur.
Bu rüzgârlara açık olan kuzeydoğu kesimleri ülkenin
en çok yağış alan bölgesidir. Güneybatı bölgeleri
ülkenin en az yağış alan bölgesidir. Yağışlar
dâimâ yağmur şeklinde olup, yağışların en fazla
olduğu mevsim mayıs ve eylül arasındadır. Yıllık
yağış ortalamalan güneyde 5000 mm civânndayken
kuzey ve doğuda 2000 milimetrede kalır.
Tabiî Kaynakları
Dominik’in % 12’si ormanlarla kaplıdır. Dağlık
bölgelerde iğne yapraklı ağaçlar, bilhassa çam
bulunurken, tropikal bölgelerde bu iklimin âdeta
sembolü hâline gelen palmiye ve maun ağaçlarından
meydana gelen bir bitki örtüsü hâkimdir.
Ova ve az yağış alan alçak bölgelerde hâkim olan
bitki örtüsü ise savandır. Yabani hayvanların kayda
değer olmadığı ülkede kıymetli mâdenler bulunmaktadır.
En çok boksit mâdeni bulunan Dominik’te
ayrıca altın, gümüş, bakır, demir, platin,
kayatuzu ve alçıtaşı mâdenleri mevcuttur. Son zamanlarda
nikel ve petrol de bulunmuştur.Nüfus ve Sosyal Hayat
7.300.000 olan nüfusun % 70’ini zenci-İspanyol
karışımı melezler, % 15’ini zenciler, %
15’ini İspanyollar (Avrupalılar) teşkil eder. Melezlerin
çoğunlukta olma özelliği Amerika kıtasında
sâdece Dominik’te görülür. Halkın % 80’i tarımla
uğraşmaktadır. Toplam nüfusun yaklaşık
yarısı şehirlerde, yarısı köylerde yaşamakta olup,
refah seviyesi düşüktür. Genelde fakir olan halktan
varlıklı olanlar AvrupalIlardır. Hıristiyan olan
halkın % 97’si Katolik, % 2’si ise Protestandır.
Resmî dil İspanyolcadır. Avrupa’da konuşulan
Ispanyolcadan farklıdır. Burada kullanılan lisan
ortaçağ İspanyolcasıdır. Ülke nüfusunun % 68’i
okur-yazardır. Kültürü çok karışıktır. Millî sporları,
Birleşik Devletlerin işgâli esnâsmda yerleşen
beyzboldür. Müzikleri ise bâzı yörelerde Afrika
menşeli, bâzı yörelerde ise İspanyol menşelidir.
Yüksek öğretim veren beş üniversitenin en
büyüğü Amerika kıtasının ilk üniversitesi sayılan
ve 1538’de kurulan Dominigo Özerk Üniversitesidir.
Siyâsî Hayat
Hâlen 1966 senesinde kabul edilen bir anayasayla
idâre edilmektedir. Başkanlık sistemine
dayalı bir idâre vardır. Başkan 4 yıl için halk tarafından
seçilir. Parlamento 27 üyeli senato ve
74 üyeli Millet Meclisinden müteşekkildir. Uzun
süre ülkede mevcut olan kargaşalıklar zamânında
bu anayasa askıya alınıp diktatörlükle
idâre edilmiştir. Demokratik düzen yeniden tesis
edilmiştir. Günümüzde sivil hükümet baştadır.
Ekonomi
Tarıma dayalı bir ekonomisi vardır. Vâdiler
bereketli tarım alanları ile toprakların % 25’ini
teşkil eder. Çalışan nüfusun % 65’i bu mahdut arâzi
üzerinde iptidâî usûllerle tarımla uğraşır. En
çok şeker kamışı yetiştirilir. Ayrıca kahve, kakao,
pirinç, tütün, yer fıstığı, muz ve mısır da yetiştirilir.
Tarım ürünlerini işleyen fabrika ve imâlâthâneler
vardır. Sanâyi henüz gelişmemiştir. Mâdenleri
bol olmasına rağmen bunları işleyebilecek
teknolojiden mahrumdur. Çıkardığı mâdenleri
umûmiyetle ham olarak ihraç etmektedir. İhraç
ürünlerinin başlıcaları şeker, kahve, kakao ve tütündür.
Şeker satışında dünyâda dördüncü, kakao
satışında Amerika kıtasındaki ihrâcâtçı ülkeler
arasında ikinci gelmektedir. Hayvancılık da
önemli bir geçim kaynağıdır. Mâden ihrâcâtında
boksit, demir, tuz ve alçıtaşı başta gelir. İthal
malları arasında makina ve diğer sanâyi mâmulleri
önemli yer teşkil ederler. Ticâretini umûmîyetler
Birleşik Devletlerle yapar. Son yıllarda
turizm alanında çeşitli yatırımlar ve ilerlemeler
göze çarpmaktadır.