MAĞARA

MAĞARA; Aim. Höhle, Grotte (f), Fr. Caverne,
grotte (f), antre (m), İng. Cave, cavern. Kaya içine
veya yamaca doğru uzanan geniş kovuk. Yeraltı
sularının tesiriyle, yer içinde meydana gelen büyük
oyuklar şeklinde olanlarına yeraltı mağarası denir.
Eğer su içinde teşekkül ederlerse, sualtı mağarası
adını alırlar. Mağaralar görev ve yapılarına göre
“düden” veya “obruk” diye târif edilir.
Yerüstü sularının kalker tabakalarına girişi ile
yeraltında akarsular hâsıl olur. Bu suların kayaları
eritip aşındırması sonucu, yeraltı dehlizleri meydana
gelir. Zamanla suların çekilmesi ile, genişlikleri
yüzlerce metreyi bulan, uzunlukları ise kilometre
ile ifâde edilen mağaralar teşekkül eder.
Kayaların sertleşmesi esnasında meydana gelirse
bunlara birinci grup mağaralar denir: Volkanik
mağaralar, lav tüpleri, lav mağaraları, mercan
mağaraları bu tip mağaralardır. Kayaların mekanik
ve kimyâsal aşınması sonucunda meydana
gelirse bunlara da ikinci grup mağaralar ismi verilir:
Erime mağaraları, deniz mağaraları, rüzgâr
mağaraları, kaya sığınakları, çöküntü mağaraları,
buzul mağaraları, tektonik mağaraları ise bu gruba
girmektedir.Türkiye, arazi yapısı îtibâriyle küçüklü büyüklü
birçok mağaraya sâhiptir. Antalya bölgesinde
Beldibi, Beltaşı, Karan Damlataş mağaraları,
Kars, Hakkari ve Burdur’da însuyu, Silifke yakınlarında
Cennet ve Narlıkaya mağaraları, Elazığ
(Harput, Keban), İstanbul (Yarımburgaz) bölgelerinin
mağaraları önem arz eder.
Dünyâda bilinen belli başlı mağaralar şunlardır:
ABD’de Mammoth ve Carisbard mağaraları,
bunlar 100 ve 50 km uzunluğundadır. İsviçre’de 62
km uzunluğunda Höll-Loch (Cehennem Ağzı) Mağarası,
Avusturya’da 40 km uzunluğunda Eisriesen-
Weit Mağarası, Fransa’da 17 km’lik Glaz Mağarası,
Yugoslavya’da 20 km’lik Postoyna Mağarası.
Mağaralarda, arâzi yapısına göre uçurumlar da
bulunur. Fransa’daki Glaz Mağarasında 600 m’lik
düzey farkı bulunmaktadır. Belçika’da Han Mağarasında
Dome adlı oda 150 m uzunluğunda ve
129 m yüksekliğindedir.
Duvarlardaki kalker birikintilerinden, tabiî
süs olan, dikit ve sarkıtlar meydana gelir. Bu mağaralardan
bir kısmı, turistleri çekmek için ıslah
edilmektedir. Havalandırma ve elektrik tesisleri kurulmakta,
hattâ küçük elektrikli trenler dahi işletilmektedir.
Bâzı mağaralar insanlar tarafından sun’î olarak
yapılabilmektedir. Meselâ; İstanbul surları inşâ
edilirken ihtiyaç duyulan taş ve kireçlerin yeraltından
çıkartılması sonucu Yarımburgaz mağaralarının
meydana geldiği, nitekim bunların Yarımburgaz’dan
başlayarak sur içine kadar uzandığı
bâzı târihçiler tarafından ifâde edilmektedir.
Mağaralarda araştırma yapılmasının teşvik edilmesi
sonucu, “mağara ilmi” denen bir ilim dalı vücuda
gelmiştir. Bu sahada, AvusturyalI Schidt, Müller,
Hanke, Fransız Edward Alfred Martel, Cezayirli
A.Belin isim yapmışlardır. İlim adamları, mağara
hayvan ve bitkilerini, NBC silahlarına karşı mağaralardan
faydalanma yollarını, soğuk hava deposu,
santral, fabrika kurulabilme imkânlarını, yeraltı geçidi
olarak kullanabilme durumlarını, sel baskınlannın mağaralara aktarılması imkânlarını, elektrik
enerjisi üretimi gayesiyle yeraltı sularının toplanması
konularında araştırmalar yapmakta ve araştırma sonuçlarının
tatbik edilmesine çalışılmaktadır.
Yapılan araştırma ve kazılarda, mağara duvarlarında
motif ve resimlerin bulunması, mağaraların
yüzyıllarca insan ve hayvan barınağı olarak
kullanıldığını delilli olarak değerlendirmektedir.
Türkiye’nin En Uzun Mağaraları
Adı İli Uzunluğu (m)
Tilkiler Düdeni……………………Antalya……. …6.600
Kızılelma Mağarası…….. ……Zonguldak…… 6.250
Pmargözü Mağarası…………….. İsparta………… 5.275
Dubnisa Mağarası………………. Kırklareli……..3.200
Gökgöl Mağarası………………..Zonguldak…… 2.970
Mencilis (Atçini) Mağarası……Zonguldak…… 2.725
Düdensuyu Mağarası………….. Antalya……….2.500
Ayvaini Mağarası………. ……….Bursa…………..1.974
Güvercin Taşı Deliği………….. Konya…………1.638
Topmeydanı Kuylucu……. …… Kastamonu…..1.470
Sakaltutan Düdeni………………. Antalya……….1.425
Tmaztepe Mağarası…………….. Konya………….1.370
înces Mağarası……………………Konya…………….1.356
Körükini Mağarası………………Antalya……….1.320
Çayırköy Mağarası……………..Zonguldak…… 1.300
Yerköprü Mağarası (Hadım)… Konya………… 1.090
Cumayanı Mağarası…. ………..Zonguldak…… 1.085
Yarımburgaz Mağarası………… İstanbul………. 1.021
Türkiyenin En Derin Mağaraları
Adı İli Derinliği (m)
Düdencik Mağarası……………..Antalya…………..330
Sakaltutan Düdeni…………………Antalya…………..303
Sakaltutan Deliği………………..Antalya…………..303
İlgarini Mağarası………………..Kastamonu…….. 250
Pinargözü Mağarası……………..İsparta……………248
Gölcük Düdeni……………………Konya…………… 245
Ürküten 1 Obruğu……………….Antalya…………..243
Gurbettepe Kuylucu……………..Kastamonu. …….243
Karabay ır Düdeni…….. ………Konya…………….225
Kapaklı Kuylucu………..L…. ….Kastamonu…. ….210
Koyungöbedi Mağarası……….. Antalya…………..210
S orkun Düdeni………………….. Zonguldak………200