MAHMÛD PAŞA CÂMİİ

MAHMÛD PAŞA CÂMİİ; İstanbul’da, Nûruosmaniye
Câmii ile Kapalıçarşı yakınındaki 15.
yüzyılda yapılan önemli bir târihî eser. Fâtih Sultan
Mehmed Hanın vezirlerinden Mahmûd Paşa tarafından
yaptırılan câminin etrafında bir medrese, bir
sıbyân mektebi, bir aşhâne-imâret, bir kervansaray
han ile bir de hamam bulunuyordu. Bunlardan günümüzde
hamamın bir kısmı, medresenin bir dersânesi
ve bir de han (Kürkçüler Hanı) durmaktadır.
Câminin esas cümle kapısı üstündeki, çok güzel
bir hatla yazılmış İnşâ kitâbesinden, 1463 senesinde
bitirildiği öğrenilmektedir. Bunun yanındaki
manzum kitâbeler ise Üçüncü Osman Han
(1754-1757) zamanında büyük bir tâmirin yapıldığını
bildirmektedir. Bundan sonra ise, Sultan
İkinci Mahmûd zamanında (1808-1839), câminin
içine hünkâr mahfili yapılmış, 1936’da yeniden
tâmir edilmiştir.
İstanbul’daki en eski Osmanlı eserlerinden
olan câmi Türk mîmârîsinin ilk devir nümûnelerindendir.
Dînî bir yapı çeşidi olan “Tabhâneli Câmiler” grubuna girer. Taştan yapılan bu ibâdethânenin
son tâmirlerinde bâzı değişiklikler yapılmış,
bâzı pencere ve kemerleri bozulmuş, son cemaat
yeri sütunları taş kılıflar içine alınmıştır.
Osmanlı devri İstanbul’unun en eski ve önemli
bir mîmârî eseri olan câminin son cemaat yerinden
câmi kısmına, süslemeli üç kubbeli bir ara
bölümü ile girilir. Esas namaz bölümünü ise eşit iki
kubbe örtmektedir. Bunların iki yanında dehlizlerle
ayrılan ve dışa açılan kapıları bulunan misâfirhâneler
vardır.