MANTIK DEVRELERİ

MANTIK DEVRELERİ; Aim. Logische Kreisen.
Fr. Circuits Logique, İng. Logic Circuits. Giriş
Bilgisayar vb. sistemlerin esasını teşkil eden elektronik
devreler. Felsefenin bir kolu olan mantığın
matematikte kullanılmasıyla cebrik mantık ifâdeleri
ortaya çıkmış ve bunların elektronik devrelere
uygulanmasıyla birçok işin kolayca yapıl- ve fonksiyonu
ması sağlanmıştır. Mantık esaslarına dayanarak
yapılan elektronik mantık devreleri, bilgisayar
yanında, telefon sistemleri, otomatik ısıtma sistemi
ve otomatik çamaşır makinası gibi pekçok yerlerde
kullanılır. Ayrıca mantığı hidrolik sistemlere de
uygulamak mümkündür. Bu sistemlerde aynı mantık
esasları kullanılır, fakat burada elektrik yerine
bir akışkan dolaşır.
Mantık devreleri, kapı denilen basit temel
devrelerden meydana gelir. Büyük bir bilgisa- Giriş
yarda, bu temel devrelerden, milyonlarca olabilir.
Temel devreler birleştirilip, bunların çalışmasını
sağlayan sinyaller kontrol edilerek çok karmaşık
sistemler yapılabilir. Transistor, diyot, direnç,
kondansatör vb. elektronik devre elemanlarından
meydana gelen mantık devreleri iki sinyal değeriyle
çalışır. Bu sinyaller değişik adlarla anılabilir.
Aktif-aktif değil veya açık-kapalı gibi. Meselâ
bir devrenin belirli bir voltta akım geçirmesi aktif
durumu, akımın sıfır olması aktif olmayan durumu
gösterebilir.
Bu açık-kapalı sinyal durumlarını göstermek
için ikili sayı düzeninin 1 ve 0 rakamları kullanılırsa
mantık devresinin yaptığı işlemler matema- —►
tik olarak ifâde edilebilir ve bu devrelerin kullanıldığı
bilgisayar gibi cihazlarla toplama ve çıkarma
gibi matematik işlemleri kolayca yapılabilir. “1 ” sinyalin aktif durumuna, “O” aktif olmayan
durumuna karşılık gelir.
Mantık devrelerinin temelini meydana getiren
kapılar üç ana fonksiyonla çalışırlar. Bunlar VE
(AND), VEYA (OR) ve DEĞİL (NOT) fonksiyonlarıdır.
Bunların dışındaki VE DEĞİL (NAND)
ve VEYA DEĞİL (NOR) fonksiyonları bu üç
fonksiyondan elde edilir.
VE fonksiyonu: Giriş sinyallerinin hepsi 1
durumunda ise, çıkış 1 durumunda olur. Diğer
hallerde çıkış O durumundadır.
VEYA fonksiyonu: Giriş sinyallerinin hepsi O
olduğunda çıkış O’dır. Girişlerden biri 1 olduğunda
çıkış l ’dir.
DEĞİL fonksiyonu: Sadece bir girişi ve bir çıkışı
olan fonksiyondur. Giriş ve çıkış sinyalleri birbirine
zıttır. Yâni giriş 1 ise çıkış 0; 0 ise l ’dir.
VE DEĞİL ve VEYA DEĞİL fonksiyonu: Ve
ve Veya fonksiyonlarının çıkışına bir Değil fonksiyonu
eklenerek elde edilir. Çıkış değerlerini
tam tersine çevirir.