Aşiret Mektebi

Aşiret Mektebi, II. Abdülhamid döneminde,
daha çok Doğu Anadolu ve Arap
ülkelerindeki aşiret ileri gelenlerinin çocuklannı
eğitmek amacıyla İstanbul’da açılan
okul.
Aşiret Mektebi’nin kurulmasından önce
Arap aşiret reislerinin çocuklan devşirme
yöntemine benzer bir biçimde toplanıp
Silahşoran-ı Hassa Bölüğü’nde eğitiliyorlardı.
II. Abdülhamid ülke genelinde eğitim
Aşil bak. Akhilleus kurumlarım yaygınlaştınrken, İstanbul’da
da bir Aşiret Mektebi açılmasını istedi.
Padişah, Arapları panislamcı görüşte birleştirmeyi
ve merkeze bağlı yeni bir kuşak
yetiştirmeyi amaçlıyordu. Aşiret Mektebi, 3
Ekim 1892’de, Beşiktaş’ta Akaretler’de
açıldı; ama gerekli hazırlıklar tamamlanamadığı
için ancak 12 Eylül 1894’te öğretime
başlayabildi. Öğretim süresi beş yıldı. Yaşlan
12-16 arasındaki Arap gençlerden seçilerek
alman öğrencilere, Türkçe derslerinin
yanı sıra, genel kültür ve Osmanlı terbiyesi
öğretiliyordu. İki yıl sonra Esma Sultan
Sarayı’na taşınan Aşiret Mektebi’ne Rumeli
ve Doğu vilayetlerindeki etnik gruplann
ileri gelenlerinin çocukları da alınarak,
öğrenci sayısı 50’den 250’ye çıkarıldı. Aşiret
Mektebi’ni bitirenlere 1897’de kaymakam
olarak yetişmeleri için Mekteb-i Mülkiye’de
bir yıllık bir program uygulandı. Bu sınıf,
birer yıl aralıkla dört dönem mezun
verdi.
Aşiret Mektebi’nin kurulmasının amacı,
çeşitli etnik gruplann ileri gelenlerinin burada
yetiştirilen çocuklarını geldikleri bölgelerde
öğretmen, subay ve kaymakam olarak
görevlendirip; rütbe ve maaşla merkezî
hükümete bağlı duruma getirmek, bulundukları
yerlerde çıkabilecek ayaklanmalan
bu yolla önlemekti. Ama aşiret reisleri,
İstanbul’a gönderecekleri çocukları, hükümetin
elinde tutacağı birer rehin biçiminde
yorumladıktan ve kendi çocukları yerine
halktan çocuklar gönderdikleri için uygulama
başanlı olamadı. Burada okuyanlar,
milliyetçi bir görüşle yönetim aleyhine açık
eleştirilerde bulunmaya başladılar. Okul,
öğrencilerin verilen yemeği bahane ederek
ayaklanmalan üzerine 1907’de kapatıldı.