Bronowski, Jacob

Bronowski, Jacob (d. 18 Ocak 1908, Polonya – ö. 22 Ağustos 1974, East Hampton, New York, ABD), Polonya asıllı İngiliz matematikçi ve edebiyatçı. Bilimin insancıl yönlerini ustalıkla ortaya koyan yazılanyla tanınır. Çocukluğunda ailesiyle birlikte önce Almanya’ya, sonra da İngiltere’ye göç eden ve İngiliz uyruğuna geçen Bronowski, Cambridge Üniversitesi’nde burslu olarak matematik öğrenimi gördü. Öğrenimi sırasında matematikteki başarısının yanı sıra, şiirleri ve düzyazılanyla da hayranlık uyandırdı. 1933’te Cambridge’de doktorasını tamamladı, 1934-42 arasında Hull University College’da matematik dersleri verdi. II. Dünya Savaşı sırasında, günümüzde yöneylem araştırması olarak bilinen alanın öncülüğü­ nü yaptı ve Müttefiklerin hava saldınlarının etkinliğini artırmayı amaçlayan araştırmalar yürüttü. 1948’de ÜNESCO’da projeler bö­ lümünün yöneticiliğine getirildi. 1950-63 arasında Britanya Ulusal Kömür Kurulu’ nun yöneticisi olarak görev yapan Bronowski, o yıllarda dumansız yakıt konusundaki uzmanlığıyla ün kazandı. Bronowski, 1945’te atom bombasının etkilerini araştırmak üzere bilimsel bir görevle gittiği Japonya’da, Nagasaki’deki yıkımı kendi gözleriyle görünce askeri araştırmalardaki görevlerinden çekildi. O andan sonra da bilimin teknolojik yönleriyle oldu­ ğu kadar, ahlaki yönleriyle de uğraşmaya başladı ve ilgisini matematikten yaşam bilimlerine, insanın doğasına ilişkin araştırmalara ve kültürün eyrimine kaydırdı. Bronowski’nin kitapları arasında The Common Sense of Science (1951; Bilimin Sağduyusu) ile yeni bir hümanizmaya duyduğu inancı açıkladığı ve büyük bir hayranlık toplayan Science and Human Values da (1956, yb. 1965; Bilim ve İnsan Değer Yargılan, 1971) yer alıyordu. Bu kitaplar, sıradan okuyucuya Bronowski’nin, bilimin işlevsel olabilmesi için bir değerler sistemine gereksinimi olduğu yolundaki görüşlerini aktaran bilimsel denemelerdi. 1965’te yayımladığı The Identity of Man’de (İnsanın Kimliği), insan doğasına ilişkin birleştirici bir felsefe sunmayı amaçlayan Bronowski gene aynı yıl William Blake 1757-1827: A Man Without a Mask (1943; William Blake, 1757-1827: Maskesiz Bir Adam) adlı yapıtı­ nı yeniden gözden geçirerek William Blake and the Age of Revolution (William Blake ve Devrim Çağı) adıyla yayımladı. Dört radyo oyunundan biri olan The Face of Violence’la (Şiddetin Yüzü) 1951’de Avrupa tiyatrosu için İtalya Ödülü’nü kazandı. 1964>te California eyaletindeki Şan Diego’da bulunan Saik Biyolojik Bilimler