İBNİ İSHAK,

İlk İslâm târihçisi. Meşhûr
siyer âlimi ve muhaddis. İsmi Muhammed
bin îshâk bin Yesâr el-Muttalibî olup, künyesi
Ebû Abdullah’tır. (Ebû Bekir de
denildi). Dedesi Yesâr, Kays bin Mahreme
bip el-Muttalib’in kölesi idi. Hâlid bin Velid
*Ayn-ıt-temr’de onu esir almış ve Medine’ye
getirmiştir.* İbni îshâk Medîne-i münevverede
85 (m. 740)de doğmuştur. Gençliğindeçok gilzel bir delikanlı idi. Medîne-i münevverede
îmâm-ı Mâlik ile İlmî müzakerelerde
bulundu, sonra Medîne-i münevvereden
ayrılarak, sırayla Mısır’a, sonra Küfe,
Cezire, Rey, Hîre ve Bağdat’a geldi ve
Bağdat’ta yerleşti. Bağdat’ta meşhûr Siyer
kitabını yazdı. Orada 151 (m. 768) de vefât
etti. Bağdat’ın doğusundaki Hayzeran kabristanına
defn edildi.
İbni İshâk hazretleri, Eshâb-ı kirâmdan
Enes bin Mâlik (r.a.), tâbiînden Saîd bin
Müseyyeb ve Ebû Seleme bin Abdurrahmân
ile görüşmüştür.
Babasından ve amcası Mûsâ, Fâtıma
binti Münzir, Kâsım, Atâ bin Ebî Rebâh
A’rec, Muhammed bin îbrâhim et-Teymî,
Amr bin Şa’bî, Nâfi, Ebû Ca’fer el-Bâkır,
Zühri, tkrime bin Hâlid el-Mahzûmî ve bir
çok hadîs âliminden hadîs öğrenmiştir.
Cerir bin Hazm, Îbrâhim bin Sa’d,
Ziyâd bin Abdüllah, Seleme bin Fadl-ilFebreş,
Abd-ül a’lâ Eş-Şâmî, Muhammed
bin Seleme El Harrânî, Ya’lâ bin Ubeyd,
Şu’be, Süfyân bin Uyeyne, Süfyân-i Sevri
ve daha bir çok âlimler ondan hadîs-i şerif
rivâyetinde bulunmuşlardır.
Muhammed bin îshâk’ın yazmış olduğu
“Siret-i Resûl” kitabı çok meşhûr olup, bu
kitabı İbni Hişâm ferh. ederek “Tehzîb-i
siyer-i ibni îshâk” demiş ve Alman Westenfeld
basdırmıştır. “Siret-i Resûl” kitabını
çok kimseler şerh etmiştir. Bunlar arasında
(Aynî) ve (Süheylî; meşhûrdur. Buna Ravdül
enf denir. Ayrıca Kitâb-ül mubtedir elhalk,
Kitâb-ül hülefâ’, Kitâb-ül Megâzî,
Kitâb-ül Mebde’ ve Kısâs-il Enbiyâ gibi
kitabları vardır.
îmâm-ı Ahmed bin Hanbel (r.a.;:
“Muhammed bin îsh âk ’ın hadîsleri
hasendir” buyurmuştur. Şu’be bin Haccâc
ise: “îbni îshâk hadîste mü’minlerin emîri
idi” demiştir.
îmâm-ı Buhârî tarihinde îbni îshâk’tan
bahsetmiştir. Sika (güvenilir; olduğunu
söylemiş fakat ondan hadîs almamıştır,
îmâm-ı Şâfi’î “Kim megâzî (tarih ve savaş­
lar) ilminde derinleşmek, inceliklerini
öğrenmek isterse, muhakkak ki o îbni
îshâk’ın çocuklarındandır (Ya’nî îbni
îshâk bu ilimde çok büyük âlimdir/’ buyurmuştur.
Yahyâ bin Sa’îd El-Kettân, ibni
îshâk’ın sika (güveniliri bir râvî olduğunu
söylemiştir. îmâm-ı Müslim, Malik bin
Enes’e olan tutumundan dolayı sadece
recm ile ilgili bir hadîsi dışında diğer rivâ-
yetlerini almamıştır. Böyle olmasına rağ­
men megâzî ilminde üstadlık derecesine
ulaşan âlimlerdendir. îbni Şihâb Ez-Zuhri
“Kim megâzî ilmini öğrenmek isterse îbni
îshâk’a müracaat etsin” dedi.
1) Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye sh-10172) Tehzîb-üt-tehzib cild-9, sh-383) Tezkirât-ül-huffûz cild-1, sh-172
4) îbni Hişâm, Önsözü
5) el-A’lâm cild-6, sh-28
6) Brock. Sup cild-1, sh-205
7) Mizân-ül-i’tidâl cild-3, sh-468
8) Kâmüs-ul-a’lâm cild-1, sh-601
9) Vefeyût-ül a ’yân cild-4, sh-276, 277
10) Tabakât-ı İbni Sa’d cild-7, sh-321
11) Târih-i Bağdâd cild-1, sh-214
12) Şezerât-üz-zeheb cild-1, sh-230
13) Mu’cem-ul-mUellifin cild-9, sh-44
14) Keşf-uz-zünûn sh-1012
15) Esmâ-ul-müellifin cild-2, sh-7