Abdullah bin İskender

(d. 1533, Afarin- kent – ö. 1598, Semerkant), Özbek ham. Şeybani hanedanının en önemli hükümda- ndır. Babası İskender Han 1551’de aile kavgala- n yüzünden Ceyhun’un batısına çekilince Abdullah mücadeleye atılarak egemenliğini tüm ülkeye kabul ettirmek yolunda başan- sız birkaç girişimde bulundu. Ardından1556’da Şehrisebz’i, ertesi yıl da Buhara’yı aldı. 1560’ta babası adına Buhara’da Özbek hanı oldu. Osmanlı padişahı I. Süleyman’a (Kanuni) elçi göndererek Safevilere ve Ruslara karşı işbirliği önerdi. 1574-81 arasında Horasan’ın önemli kentlerini ele geçirdi. 1582’de Kırgız seferine çıktı. 1583’te babası ölünce Şeybani tahtına çıktı. Seyhun Irmağı boyunca fetihlerde bulunurken yerel emirlerin güçlerini kırarak merkezî yönetimi güçlendirdi. Ayaklanmaları çok sert önlemlerle bastırdı. Özbekleri göçebe geleneklerinden uzaklaştırmaya çalıştı. 1596’ya değin Badahşan, Horasan, Gilân ve Ha- rezm seferlerini gerçekleştirerek Özbek Hanlığı’nı Asya’nın en güçlü devleti yaptı. Ama Doğu Türkistan seferinde girdiği yerleri yakıp yıkması, Belh, valisi olan oğlu Abdülmümin’in ayaklanması karışıklıklara yol açtı. Taşkent seferine hazırlandığı sırada ölmesinden sonra huzursuzluk daha da artarak hanlığın dağılmasını çabuklaştırdı. Abdullah Han ülke bayındırlığına, kervansaray, yol, köprü, çeşme ve medreseler yaptırarak katkıda bulunmuş, hat ve minyatür sanatlarıyla ilgilenmiştir.