TERKİP;

a. (ar. rüküb’dan terkib). 1. Birkaç şeyi birleştirerek bir araya getirme. —2. Birkaç şeyin birleşmesinden meydana gelen şey; bileşim. —Esk. dilbilg. 1. Tamlama. —2. Terkib-ı atti, bağlaç öbeği. || Terkib i isnadi, bildirme cümlesi. || Terkib-i izafi, isim tamlaması. || Terkib-i kelam, sözdizimi. || Terkib-i sakim, kuralsız tamlama. || Terkib-i tavsifi, sıfat tamlaması. —Ed. Terkib-i bent, divan şiirinde bentlerden oluşan bir nazım biçimi. (Bk. ansikl. böl.) —Esk. kim. Bileşim, bireşim. —Esk. mant. Bireşim. —Esk. mat. Devşirim. —Müz -* MAKAM || Terkib-i intikal, peşrev ve sazsemaisinde haneye ya da mü- lazımeye götüren tekrarlamalı saz parçası. (Mülazime ile bağlı olduğu haneyi birleştirir ya da mülazimenin sonu ile yeni haneyi bağlar.) —ANSİKL. Ed. Terkib-i bent, 5-10 ya da daha çok beyitli bentlerden oluşur. (Ru- hi’nin terkib-i bendi 8’er beyittik 17 bent; Ziya Paşa’nınki 11 er beyıtlik 12 benttir.) Bentlerin son beytine vasıta beyti ya da bendiye, ondan önceki beyitlerin oluşturduğu bölüme terkiphane adı verilir. Terkip- hanede bütün dizeler birbiriyle, vasıta beytinin dizeleri de ayrıca birbiriyle uyaklıdır: aaaaaaaabb ccccccccdd vb. Bazen terkiphanede uyak düzeni gazelde olduğu gibidir: aaxaxaxa vb. Bir terkib-i bentte genellikle bentlerin tümünde beyit sayısı aynıdır. (Baki’nin terkib-i bent biçiminde yazılmış “Kanuni mersiyesi”nde ilk 7 bent 8’er beyitten, 8. bent ise 10 beyitten oluşur.) Terkib-ı bent biçiminde felsefi, toplumsal düşünceleri dile getiren, zamanın kötülüklerinden yakınan şiirler, mersiyeler yazılmıştır.