LOHUSALIK HUMMASI

LOHUSALIK HUMMASI; Aim. Puerperalfieber,
Kindbettfieber (n), Fr. Fievre (f), puerperale,
İng. Puerperal fever, childbed fever. Doğum veya
düşüğü takiben kadın üreme organlarında ortaya
çıkan bakteriyel bir enfeksiyon. Lohusalıkta ortaya
çıkan enfeksiyonlar, genellikle rahim iç yüzünde
husûle gelirler. İltihabın ortaya çıkması plasentanın
(eşin) ayrıldığı yerde olduğu gibi, üreme
yollarının herhangi bir bölümünü de içine alabilir.
Yayılma istidadı da gösteren hastalık, diğer vücut
bölümlerine geçebilir, çok tehlikeli bir komplikasyon
olarak peritonit (karın zarı iltihabı) yapabilir.
Rahim toplardamarlarında (venalarda) husule
gelen mikroplu tıkaçlar parçalanıp kan dolaşımına
karışabilir ve septisemi (kan zehirlenmesi) olabilir.
Lohusalık hummasının en tehlikeli yanı da
budur. Hastalığın ciddiyeti, sebep olan mikrobun
hastalandırıcılık gücüne, dokuların durumuna ve
vücudun direncine göre değişir.
Hastalık hakkında ilk bilgilere M.Ö. beşinci
yüzyıldan kalma eserlerde rastlanmaktadır. Bu tarihteki
yazılarda, “Rahmi mikrop kapan bir kadın
mutad olarak ölür.” denmektedir. 1651’de William
Harsey, plasentanın ayrılma yerinde olan bir ülseri,
hummanın sebebi olarak göstermiştir. 1795’te
Alexander Gordon, başka kadınların doğumlarında
bulunmuş ebe veya doktorların mikroorganizmayı
taşıdığını ve uterusa yerleşmesine sebep olduğunu
savunmuştur. Aynı şekilde Jean Louis Baudelaque,
1789 yılında, üreme yollarıyla temas eden eller veya
âletlerden hastalığın geçtiğini bildirmişti.
Louis Pasteur, 1879 yılında, bu hastalığa yakalanmış
bir kadındaki akıntıdan yaptığı preparatta
birkaç küçük zincir yapan noktamsı bakterilerizole etmeyi başardı. Bunlar, lohusalık hummalarının
en öldürücü olanlarını yapan Streptokok
cinsi bakterilerdi. 1935 yılında Rebecca Lancefield
ve Ronald Hare, aynı çeşit mikrop tarafından
ayrıca anjin, kızıl ve cerrâhî işlemler sonunda ortaya
çıkan ağır enfeksiyonların yapıldığını bildirdiler.
Daha sonraki araştırıcılar streptokokların
kadın üreme organlarında bulunmadığını, diğer
vücut kısımlarından özellikle üst solunum yollarından
bulaştığını açıkladılar. Lohusalık humması
yapan diğer mikroorganizmalar stafilokoklar,
eschericia coli ve clostridum welchi’dir.
Belirtiler: Hastalık belirtileri genellikle doğumdan
sonraki üçüncü günde ortaya çıkar. Titremelerle
ateş yükselir ve 38°C’yi geçer. Nabız hızlanır
ve genel bir düşkünlük hâli ortaya çıkar. Rahmi
büyük ve hassastır, akıntı iltihaplı (cerehatli) ve
pis kokulu olabilir. Tehlike işaretleri; inatçı yüksek
ateş, titremelerin devamı, şuur bulanıklığı, ishal ve
havalelerdir. İyi seyreden vakalarda hastalık ilerlemez
ve üreme organlarında hudutlu kalır. Yayılması
hâlinde daha büyük tehlikeler ortaya çıkar.
1660’lara kadar lohusalık hummasından ölümlerin
yarısı peritonitlerden dolayı idi.
Korunma: Gebenin muayene, taşınma, doğum
ve doğum sonrası işlemlerinde asepsi (mikropsuzluk)
ye son derece dikkat edilmelidir. Ehil
olmayan kişilerin ve yeterli mikropsuzlaştırmaya
tâbi tutulmamış âletlerin doğumda kullanılmaması
gerekir. Doğum manevraları sırasında ebe
veya doktorun, işlemleri son derece nazik ve zarar
vermeden yapması gerekir.
Tedâvi: Lohusalık hummasının belirtileri başgösterince
ilk yapılacak şey hastanın izole dilmesidir.
Akıntılardan kültür yapılıp mikroorganizmanın
tanınması, yapılacak ikinci ve önemli iştir.
Kültür-antibiyogram sonuçlarını beklerken, geniş
etkili bir antibiyotikle tedâviye başlanır. Kültürün
sonucuna göre antibiyotik değiştirilebilir.
Akıntıların kolayca akması için gerekli tedbirler
alınır ve kansızlık varsa kan transfüzyonu yapılır.
1935 yıllarında sulfonamid cinsi antimikrobik
ilâçlar bulunana kadar tedâvi birkaç basit tedbirden
ibâretti. Bu târihe kadar sâdece sınırlı kalmış
enfeksiyonlar hastanm direncinin de yüksek olduğu
durumlarda iyileşebiliyordu. Sulfamitler ve daha
sonra penisilinin bulunması, hastalığın tedâvisini
mümkün ve başarılı kılmıştır. Günümüzde antibiyotik
tedâvisi çoğu sahada çok başarılıdır. Apse husûle
gelmişse cerrâhî olarak boşaltılması gerekir.