LOHUSALIK (Loğusalık)

LOHUSALIK (Loğusalık); Aim. Wochenbett
(m), Fr. Couches (fpl), İng. Childbed. Doğumun
üçüncü devresi olan plasentanın (eş) çıkarılması ile
başlayan ve anne vücûdunda, gebeliğe bağlı değişikliklerin
eski hâline dönmesi için geçen, 6-8
haftalık devre. Lohusalık devresindeki anneye lohusa
denir. Anne vücûdunda eskiye dönüş, hiçbir
zaman tam olarak meydana gelmez.
Pelvis tabanı (urogenital diyafram), doğumdan
sonra devamlı olarak bir miktar gevşek kalır. İlk
doğumdan sonraki doğumların daha kolay ve kısa
sürede olmasının sebebi budur.Doğumdan sonra, hâmilelik esnasında âdet
görmeyen annenin tekrar âdet görmeye başlaması,
bebeğinin emzirilmesine bağlı olarak değişmekle
beraber, 6-8 haftada başlayabilir. Ama âdet
kanamasının dört haftada, yumurtlamanın (ovulasyonun)
iki haftada başladığı anneler de vardır.
Karın duvarında: Yeni doğurmuş annede karın
orta hattını kapatan kaslar, bir miktar gevşek ve
ayrıktır. Bu gevşeme, lohusalık sonunda düzelir.
Ama bâzan tam düzelme görülmez. Karın cildinde;
gebelikte meydana gelen morumsu çizgi ve
çatlaklar beyaz-sedef rengi alarak kalır. Bunlara
stria adı verilir.
Sıvı, kan ve kilo fazlalığı: Terleme ve idrarla
sıvı atılımı artar. Akyuvarlardaki artış ve kilo
fazlalığı bir kaç haftada normale iner.
Lohusalıkta anneden süt salgılanmaya başlanması,
annede meydana gelen ve bebeğin emmesinin
yardım ettiği hormonal değişikliklere bağlıdır.
Bu sebeple bebeklerini emzirmeyen annelerde,
kısa bir süre sonra süt salgılanması kesilir.
Lohusa bakımından önemli noktalardan birisi
uterus (rahim) küçülmesinin kontrolüdür.
Vajinal kanama ve lochia (akıntı) kontrolü:
Bu mevzu doğumda anne cinsî organlarında meydana
gelebilen hasarlardan dolayı aşırı kan kaybını
gözden kaçırmamak açısından çok önemlidir. Ayrıca
lochia renginde normal dışı değişmeler ve
kötü koku, annede mikrobik bir hadisenin geliştiğini
göstermesi bakımından takip edilmelidir.
Ateş ve nabız: Ateş çıkması ve nabzın hızlanması
annede mikrobik bir hadise geliştiğine
işâret eder. Sâdece nabız hızlanması annenin aşırı
kan kaybına bağlı olabilir. Bu hâlde kanayan yer
tesbit edilerek gerekli müdahale yapılır, gerekirse
anneye serum ve kan verilir.
İdrar miktarındaki değişiklik: Doğum sonrası
mesane (idrar kesesi) üzerinden uterusun (rahimin)
ağırlığı kalktığı için anne bir süre idrar yapamayabilir.
Bu süre 6-8 saati aşarsa idrarın karından
masajla veya sondayla boşaltılması gerekir.
Temizlik: Lohusalıkta kadın üreme organları
mikroplara karşı daha açık olduğundan lohusa kadınlar
oturarak banyo yapmamalı, ayakta yukarıdan
su dökerek veya duş şeklinde banyo yapmalıdırlar.
Dış organlar tuvalet ihtiyacı karşılandıktan
sonra antiseptik mâyiye batırılmış pedle (bez
parçasıyla) tek hareketle önderfarkaya silinerek temizlenmeli
ve aynı ped tekrar kullanılmamalıdır.
Emzirme: Bebek mümkünse doğar doğmaz
anne tarafından anne sütüyle emzirilmeli ve ilk altı
ay anne sütü yeterliyse bebeğe ek gıda verilmemelidir.
Çünkü bebek için en kıymetli gıda anne sütüdür.
Bebek emzirilmeden önce meme başları sırasıyla
sabunlu, bikarbonatlı ve duru suyla temizlenmelidir.
Emzirdikten sonra anne göğüslerinitekrar temizlemeli ve meme uçlarında çatlak meydana
gelmemesi için doktorun tavsiye edeceği
kremleri kullanmalıdır. Memelerde meydana gelecek
çatlak ve iltihaplanmalar hem bebeğin beslenmesini
bozar, hem de emzirme hadisesini anne
için ağrılı bir hâle getirir. Anneler, emzirdikleri sürece,
sıkı sütyen kullanmamalıdırlar. Çünkü sıkı
sütyen memeye baskı yaparak sütün azalmasına ve
giderek kesilmesine yol açar.
Beslenme: Normal doğumları takiben anne,
doğum öncesi aldığı gıdaları yiyebilir. Süt salgılanmasının
yeterli olabilmesi için kalp, böbrek
gibi organları hasta olmayan (sıhhatli) anneler,
hergün yediklerine ek olarak 2500-3000 cc (2,5-3
İt) sıvı gıda almalıdırlar.
Erken hareket: Normal doğum yapan anneler aynı
gün içinde ayağa kalkabilirler. Ayağa kalkamayan
anneler yatakta kol ve bacak egzersizleri (hareketleri)
yaptırılarak kan dolaşımı hızlandırılır ve kan pıhtılaşması
önlenmeye çalışılır. Kann kaslarındaki gevşeme
egzersizle giderilebilir. (Bkz. Hayız ve Nifas)