MARSHALL, George Catlett

MARSHALL, George Catlett; Amerikan
kara kuvvetlerinde general ve devlet adamı. 31
Aralık 1880’de Pensilwanya Eyâleti Uniontown’dadünyâya geldi ve 16 Ekim 1959 da Washington’da
öldü. Asker olarak mesleğinin zirvesine ulaşarak
mareşal olmuş, sonraları başkan yardımcılığı görevinde
bulunmuştur. 1952 senesinde Avrupa’ya
yapılan Marshall Planı’nın hazırlayıcısıdır.
Marshall, 1901 senesinde Virginia asker okulunu
bitirdikten sonra Filipinlerde ve Batı Amerika’da
görev yaptı. 1907 senesinde Süvârî Okulunu,
1908’de Harb Akademisini bitirdi, sonra iki sene burada
öğretmenlik yaptı. 1913-1916 senelerinde Filipinlerde
General Hunter Liggett’in kurmay başkanı
olarak çalıştı. Burada gösterdiği başarılarıyla Tümgeneral
James Franklin Bell tarafından “Zamânın en
zekî askerî dehâsı” ünvânı verildi. Birinci Dünyâ Savaşı
dolayısıyla Temmuz 1917’de Fransa’ya gönderildi.
Başarıları burada da devâm etti. 1919 ile
1924 seneleri arası General John J.Persihg’e yardımcı
oldu. 1924-1936 seneleri arasında Çin’de ve
Amerika’nın muhtelif yerlerinde görevini sürdürdükten
sonra 1936 senesinde tuğgeneral oldu. 1939
da genel kurmay başkanlığına getirildi. 1940 da
Avrupa’daki gerginlikleri gören Marshall, Amerika’nın
herhangi bir çatışmaya girebileceğini önceden
sezerek seferberlik îlân etti. 7 Aralık 194l’de Pearl
Harbour Baskınından sonra Birleşik Devletlerin
Genelkurmay başkanlannm başma askerî strateji uzmanı
seçildi. Bu görevinde Avrupa’daki ve Pasifik’teki
kuvvetleri yönetti. 1944 Aralık aymda kendisine
mareşal ünvânı verildi. Savaş sonunda ordunun
sayısı 200.000’den 8 milyona çıkmıştı.
1945’te görevinden istifâ edince Marshall, başkan
Harry S. Truman’ın elçisi olarak arabuluculuk görevi
ile Çin’e gönderildi. Milliyetçilerle komünistler
arasında yaptığı çalışmalar neticeye fazla etki etmeyince
tekrar ABD’ye döndü ve başkan yardımcılığı
görevine tâyin edildi. Bu görevinde, meşhur
Truman Doktrini olarak bilinen ve dünyâ çapında
komünist olmayan ülkelerin kalkınması için yapılan
yardımın ana hatlarını ve teferruatını hazırladı.Bu doktrini Harvard Üniversitesinde konferans vererek
savundu. Doktrin Avrupa’da Marshall Plânı
olarak bilinir. Marshall Plânmmm esâsını, savaştan
harap çıkmış Avrupa devletlerinin komünizm felâketine
düşmemesi teşkil eder. Çünkü batı Avrupa’da
komünist partiler yiyecek sıkıntısı, ev darlığı
gibi savaş âfetlerinin getirdiği yoklukları istismâr
ederek oldukça kuvvetlenmişlerdi.
Truman Doktrini veya Avrupa’yı kalkındırma
programı olarak bilinen Marshall plânı ana hatlarının
tespiti maksadıyla 27 Haziran 1947 senesinde
Paris’te bütün Avrupa devletlerinden gelen delegelerle
toplantı yapıldı. Marshall bu yardımdan
Sovyetlerin ve faşist İspanya’nm istifâde etmesinin
şiddetle karşısına çıktı. Nihayet Marshall Planı,
Truman Doktrinine uygun bir şekilde Sovyetleri
ve bâzı doğu Avrupa devletleri ile İspanya’yı
program dışı bırakacak şekilde 2 Nisan 1948’de
ABD Senatosunca onaylandı. Avrupa’yı Kalkındırma
Programı 1948-1952 arasında uygulanacak
şekilde yürürlüğe sokuldu. Bu arada 16 Avrupa
devletine yapılan yardım miktârı 13 milyon doları
geçti. Yardımın % 85’i hibe, % 15’i ise kredi şeklinde
yapılıyordu. Marshall yardımından en fazla
İngiltere ve Fransa istifâde etti. Bu plân başarılı
olunca ABD, diğer dünyâ devletlerine de aynı şekilde
yardım programları tatbik etti. 1955 senesinde
ABD’nin bütün dünyâ devletlerine yaptığı
yardım 51 milyar dolan geçmişti. Bu yardımlar sâyesinde
Avrupa 1960’larda ABD’li üreticilerle rekâbet
edebilecek seviyeye ulaştı.
Marshall Plânının tatbiki ile Avrupa’da komünizmin
revaçtan düşmesi, komünist blokun soğuk
savaş usullerini tercih etmesine yol açtı. Doğu
Avrupa devletlerinin batı Avrupa devletlerinden
teknik yönde geri kalması komünist blokta kıpırdanmalara
sebeb oldu. Bunun üzerine Sovyetler
kuvvet kullanarak önce Macaristan’ı, sonra da Çekoslovakya’yı
işgal ettiler. Marshall 1953 senesinde
Nobel Barış Ödülü’ne lâyık görüldü.