ANTRAKİNON

ANTRAK İNON ; Alm. Anthraquinon (n), Fr.
Anthraquinonique, İng. Anthraquinane. Kapalı
formülü C14H80 2 olan, antrasenin en önemli kinon
türevi. Birçok boyarmadde ve pigment sınıfının ana
maddesidir. Sanâyide, antrasenin yükseltgenmesiyle
veya benzen ile ftaiik anhidritin kondensasyon
ürününde su giderilmesiyle elde edilir.Antrakinon yükseltgenmeye karşı son derece
kararlıdır. Buna mukâbil kolayca indirgenerek çeşitli
ürünlere dönüşebilir. Meselâ sodyum ditiyonitin
alkali çözeltisi, antrokinonu antrahidrokinona
indirger. Antrahidrokinon ise alkali metallerle
suda çözünebilen tuzlar verir. Antrakinonlarm tekne
boyası olarak kullanım alanı bulması bu kimyâsal
tepkime ile gerçekleşir. Ayrıca, antrakinonun
sülfolanması, nitrolanması ve halojenlendirilmesiyle
çeşitli ürünler elde edilir.
Antrakinon kristalleri sarı renkli prizmalar
şeklindedir. Erime noktası 286°C ve kaynama
(süblimleşme) noktası 380°C’dir. Özgül ağırlığı
1,438 gr/ml’dir. Antrakinon suda çözünmez ancak
alkol, eter ve aseton gibi çözücülerde çözünür.
Antrakinon boyaları: Antrakinon molekül
yapısına dayalı boyar maddeler grubudur. Bu gruptaki
boyar maddeler, çeşitli dokuma elyafına uygulanma
tekniklerine göre sınıflara ayrılırlar.
Antrakinon asit boyalarının terkibinde -S 0 3H
grubu bulunur. Bu grup hem boyanın suda çözünmesini
hem de yün ve ipek elyafı üstünde sabitleşmesini
sağlar. Böylece mordan kullanmaya gerek
olmadan yün ve ipek lifleri bu boyar maddelerle
boyanabilir.
Antrakinon dağılım boyalarında asit boyalarındaki
suda çözünebilir gruplar yoktur. Bu boyalar,
uygulama banyosuna katılan ve boyanın kalloidal
halde dağılmasını sağlayan sabun veya benzeri
katkı maddeleriyle naylon ve sun’î ipek gibi
liflerin üzerinde tutunabilir.
Antrakinon tekne boyaları, renklerin canlılığı,
güneş ışığı ve yıkama ile solmama özellikleriyle
çok değerli boyar maddelerdir.