Arndt, Fritz

Arndt, Fritz (d. 6 Temmuz 4885, Hamburg
– o. 8 Aralık 1969, Hamburg), Alman
kimyaçı, Türkiye’de modern kimyanın öncüle,
rindendir.
1908’de Freiburg Üniversitesini bitirdi.
Çeşitli üniversitelerde kimya asistanlığı yaptıktan
sonra, 1912-15 arasmda çalıştığı Breslau
Üniversitesi’nde doçent ye profesör
oldu, I. Dünya Savaşı sırasında, İstanbul
Darülfünunu’ndâ genel kimya profesörlüğü
yaptı (1915-18). Daha sonra Breslau Üniversitesi’nde
kürsü başkanı olarak çalıştı.
1933’te Hitler rejiminden kaçarak İngiltere’ye
sığındı, ve bir yıl Oxford Üniversitesinde
konuk profesör olarak ders verdi.
1934’te Türk hükümetinin çağrılısı olarak
Türkiye’ye geldi ve aynı -yıl, İstanbul Üniversitesi
Kimya Enstitüsü müdürü olarak
görevlendirildi. Kısa sürede Türkçeyi öğrenerek
derslerini bu dille yermeye başladı.
II. Dünya Savaşı; sırasında Türk vatandaşlığına
geçen Arndt, 1955’te emekli oldu.
19.5;6’da Hamburg Üniversitesi tarafından
onur profesörü olarak davet edilince, bilimsel
araştırmalarını orada sürdürdü. 1965’te,
İstanbul Üniversitesi, 80. doğum yıldönümü
nedeniyle kendisine onur doktoru unvanını
verdi.
Türkiye’de modern kimya; başta Fritz
Arndt olmak üzere Fen Fakültesi’ndeki
öbür Alman hocalar Dr. Hoesh ve Dr.
Fester’in çalışmalarıyla yerleşti. Yazdıkları
kitaplar yardımcıları tarafından Türkçeye
çevrildi. Aynca onların özendirmesiyle Almancadari,
başka kimya kitapları da çevrileli
ve ğeıYel olarak Alman kimya literatürüne
dayanılarak Türkçe kimya kitapları yazıldı.
Fen Fakültesi muallimlerinden Suzi Osman
Bey,* Ecsâm-ı Gayr-ı Uzyiyenin Tahİil-i
Tavsif isi (1916) adlı kitabı Arndt’ın öıferisi
üzerine H. Biltz’den çevirdiğini belirtir.
Fazlı Faik (Yegül) Bey der, TahliUi Mikdari
Tatbikatı ‘(“1916) adlı yapıtı, Arndt’m, yardımlarıyla
A. E. Stock ve A. Stahler’âen
Türkçeye çevirdiğini kaydeder.
Fritz Arndt’ın Türkçe yapıtları, Türkiye’
deki modern kimya literatürü açısından çök
önemlidir. Arndt, Kimya-yı Gayr-ı Uzvide
İlk Tatbikat (1917) ve Gayr-ı Uzvi Kimyada
İlk Tatbikat (1935) adlı yapıtlarını, kimya
bölümü öğrencilerine rehber olmak üzere
hazırlamıştı. Muhtasar Tatbikat-ı Kimyeviye
(1918)> ve Kısa Kimya Tatbikatı (1934) adlı
çalışmalarında, inorganik ve organik kimya
laboratuvar deneyleri; ile uygulamalarını
açıklar. Bunlardan başka Anorganik Kimyaya
Başlangıç Laboratuvan (1945-46; Lütfi
Ergener ve Melike Ergener ile birlikte),
Denel Organik Kimya (1949) ve Yeni Denel
Organik Kimya (1950; L. Ergener ile birlikte)
adlı yapıtlan vardır.