Arsal, Sadri Maksudi

Arsal, Sadri Maksudi (d. 1880, Taşsu,
Kazan – ö. 20 Şubat 1957, İstanbul), Türk
siyaset ve bilim adamı. Ulemadan Nizameddin
Maksudi’nin oğludur.
Kazan’daki Allamiye Medresesi’nde başladığı
öğrenimini, Rus Öğretmen Okulu’nda
Sadri Maksudi Arsal
Kaynak Kitaplar
sürdürdü (1897-1901). Paris Hukuk Fakültesi’ni
ve Sorbonne Üniversitesi Edebiyat
ve Sosyoloji bölümlerini bitirdi (1906).
Rusya’ya dönünce yeni kumlan parlamentoya
(Duma) Kazan temsilcisi olarak katıldı.
1917 Devrimi’nden sonra gerçekleşen I.
Rusya Müslümanlan Kumltayı’na üye seçildi.
“İç Rusya ve İç Sibirya Tatarlan” için
hazırladığı özerklik tasansı II. Kurultay’da
kabul edildi ve Arsal İdil-Ural Özerk Devleti’nin
başkanlığına getirildi. Bolşeviklere karşı
giriştiği silahlı mücadelede başan sağlayamayınca
önce Kazan’a döndü, oradan da
Finlandiya’ya geçti (1918). Paris’te toplanan
banş konferansına katıldı (1919); Sorbonne
Üniversitesi’nde Türk-Tatar kavimleri üzerine
dersler verdi. Hükümetin çağnsı üzerine
1925’te Türkiye’ye geldi, Ankara Hukuk
Mektebi’nde öğretim üyesi oldu. Türk Tarih
Kurumu’nun kuruculan arasında yer aldı. İki
dönem (1930^35,1935-39) milletvekilliği yaptı.
1939’da İstanbul Üniversitesi Edebiyat
Fakültesi Türk tarihi profesörlüğüne atandı.
1941’de Ankara Hukuk Fakültesi’ne döndü.
1944’te İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi
hukuk tarihi ve felsefesi profesörü oldu. Bir
dönem de Demokrat Parti’den milletvekili
seçildi (1950-54).
Arsal’m Türk Dili İçin (1930) adh kitabı dil
devriminin başlangıcındaki çabalara önemli
bir katkı niteliğindedir. Ama sonralan Etibank,
Sümerbank gibi adlarla bay, bayan
sözcüklerinin kökeni ve türetme biçiminin
yanlışlığı konusundaki görüşleri gözden düşmesine
neden olmuştur. Hukuk Tarihi Dersleri
(1945), Türk Tarihi ve Hukuk (1947),
Milliyet Duygusunun Sosyolojik Esasları
(1955) gibi yapıtlannda milliyetçi bir yaklaşım
egemendir.