Artos Dağı

Artos Dağı, ç a d i r d a ğ i olarak da bilinir,
Doğu Anadolu Bölgesi’nin Van yöresinde
dağ. Yüksekliği 3.537 m’dir. Van Gölünün
güneydoğu köşesinde, Gevaş ilçe merkezinin
güneyinde birdenbire yükselen, çıplak,
Artos Dağı
Anadolu Yayıncılık Arşivi
oldukça görkemli bir kütledir. Paleozoyik
(Birinci) Zamana (y. 570-225 milyon yıl
önce) ait billurlu şistlerden oluşan bir temel
üstünde yükselir ve genellikle şist-kalker
karışımından oluşur. Doruğu yaz kış karlarla
kaplıdır. Güney ve batı yamaçları Çatak
Deresi ile kollan tarafından derin bir biçimde
yarılmış ve parçalanmıştır. Basamaklar
halinde doğuya doğru yavaş yavaş alçalır.
Kuzey yamacı ise dik eğimlerle Van Gölüne
doğru iner.
Artos Dağı, kuzeyinde bulunan Van Gölü
çöküntü havzası ile Üçüncü (Tersiyer) Dönem
sonuyla Dördüncü (Kuvatemer) Dönem
başlarındaki (y. 2,5 milyon yıl önce)
karaoluş (epirojenik) hareketleriyle yükselmeye
uğramış bir alan üstünde yer almaktadır.
Bu dönemde dağın bütünüyle yükseldiği
ve yataklannın içine gömülen akarsulann,
bulundukları yerde uyumlu vadiler
oluşturduğu saptanmıştır. Dağ çevresindeki
derin vadi oluşumu çok yeni bir dönemde
ortaya çıkmıştır.
Artos Dağı bitki örtüsü bakımından fazla
zengin değildir. Kuzeye bakan yamaçlannda
genellikle çayırlara ve dağ steplerine
rastlanır. Güneyde dağ stepleri seyrelir.
Çatak Deresi vadisi boyunca meşe ve söğüt
gibi bazı ağaç türleri de vardır. Dağın
yukan yamaçlan genellikle çıplaktır. Burada
eğim fazlalığı yüzünden toprak tutunamaz.
Bu nedenle de ot örtüsü oldukça zayıf
ve yoksuldur. Dağın yüksek bölümlerinde
günlük sıcaklık farklanndan ötürü kuvvetli
mekanik aynşma görülür. Ayrışan değişik
boyuttaki taş ve çakıllar, eğim boyunca yer
yer akarak daha aşağılarda birikir.
Artos Dağının kuzey eteklerinden Tatvan-
Van karayolu geçer. Van-Çatak karayolu
da dağın doğu yamaçlarındaki vadinin kenannı
izler. Bu yol kışın tümüyle ulaşıma
kapanır.