Asabiyyet

asabiyyet, İslamlıktan önce Araplarda akrabalann
ya da genel olarak bir kabilenin
üyelerinin birbirini koruması, kendilerini
korumak ya da başkalannm topraklannı
zaptetmek için birleşmesi. İbn Haldun’da,
kan bağı ya da sonradan kurulma bir bağ
sayesinde bir topluluk içinde kolektif bir
hareket ve eylem potansiyelinin oluşması,
Bedevi (göçebe) kavimlerin siyasal ve askeri
eylemine temel oluşturan, bedevilikten
hazeriliğe (uygarlığa) geçişi sağlayan kolektif
eylem gücü olarak açıklanır.
İbn Haldun’da asabiyyet salt bir soyut
birlik duygusu değil, kolektif bir yaşayış,
örgütlenme ve davranış biçimi, bir dayanışmadır.
Asabiyyet sayesinde düşman saldınsmdan
korunulmakta, düşmana saldırıp
mülk kazanılabilmektedir. Asabiyyet kandaşlık
bağına dayanabildiği gibi, dayanmayabilir
de. İkinci durumda insanlar sonradan
kazanılan kolektif eylem gücü sayesinde
tıpkı akrabalar gibi davranabilirler. Bunlardan
birincisine “nesep asabiyyeti”, İkincisine
“sebep asabiyyeti” denir.
İbn Haldun’da asabiyyet aynı zamanda
bedevilikten hazeriliğe geçişi olanaklı kılan
dinamik güçtür. Bedevilerde eşitlikçiliğe,
yiğitliğe, dövüşkenliğe, kuvvet ve kudret
taraflılığına dayanan kolektif eylem gücüne
asabiyyet denir. Bu asabiyyetin amacı düşmanlan
yenmek, onlar üzerinde üstünlük
kurmak, iktidar elde ederek bir mülk devlet
kurmaktır. Asabiyyet sayesinde bir mülk
devlet kurulduktan, yani hazeriliğe geçiş
sağlandıktan sonra, bu kolektif eyleme
yönelik dayanışma kapasitesi giderek ortadan
kalkar, iktidar hükmedenlerin, kişilerin
eline geçer, israf, yozlaşma, toplumsal çözülme
başlar. Bu gidişi durduracak yeni bir
asabiyyet, asabiyyetini yitirmemiş bir topluluğun
saldınsı sonucunda kurulabilir, yani
hazeri toplum başka bir bedevi toplum
tarafından yıkılır. Asabiyyet kolektif eylem
gücü olarak devlet kurmanın asgari koşuludur.
Asabiyyet kavramı iktidarı ele geçirme ve
kullanmada insan öğesinin rolünü, insanlann
topluca eyleme geçebilme ve zor kullanma
gücünü ifade eder. Buna göre güçlü bir
asabiyyete sahip küçük topluluklar iktidar
mücadelesinde başanlı olurlar.