Asit Halojenür

asit halojenür, suyla tepkimeye girdiğinde
bir asit ve bir hidrojen halojenür veren nötr
bileşik. Asit halojenürler, genellikle, hidroksil
gruplannın yerini halojen atomlannın
almasıyla asitlerden ya da tuzlanndan türetilir.
En önemli organik asit halojenürleri,
karboksilik ve sülfonik asitlerden türeyen
klorürlerdir. Açil halojenürler olarak bilinen
karboksilik asit klorürlerinin kimyasal
etkinliği, sülfonil klorürler adıyla bilinen
sülfonik asit klorürlerininkinden genellikle
daha yüksektir.
Açil halojenürler, organik bireşimlerde
açil grubu vericisf olarak kullanılan son
derece etkin maddelerdir. Su, amonyak ve
alkollerle tepkimeye girerek sırasıyla karboksilik
asitleri, amitleri ve esterleri
verirler.
Açil halojenürlerin çoğu suda çözünmeyen,
mukoza zarlannı tahriş eden keskin
kokulu sıvılardır. Sülfonil klorürlerin
(RSO2CI) amonyakla tepkimesinden, aralannda
sülfamit grubu ilaçlann da yer aldığı
sülfonamitler elde edilir.
İnorganik asitlerin halojenürleri arasında
en bilinenleri, H2SO4 ya da S0 2 (0 H)2
formülündeki sülfürik asidin yapısındaki
hidroksil gruplanndan birinin yerine klor
atomunun geçmesiyle türeyen klorsülfürik
asit (CISO3H) ve her iki hidroksil grubunun
yerini klor atomlanmn almasıyla oluşan
sülfürü klorür (SO2CI2); bir sülfüröz asit
klorürü olan tiyonil klorür (SOCI2); bir
fosforöz asit klorürü olan fosfor triklorür
(PCI3) ve bir fosforik asit klorürü olan
fosfor oksiklorür ya da fosforil klorürdür
(POCI3).