Yetişen Meşhurlar:

Ç orum’da yetişen ünlüler;
Akşemsettin, asıl adı Mehmet Şemsettin olup Şamlıdır.
1390 yılında doğmuştur. Osmanlı İmparatorluğunun
büyük bir din âlimi, aynı zamanda doktordur. (Bk.
Akşemseddin) Koca Mehmed Paşa, Sultan ikinci Murad
Han zamanında 10 yıla yakın baş vezirlik yapmış olan
Koca Mehmed Paşa Osmancıklıdır. Doğum yılı kesin
olarak bilinmemektedir. 1439 yılında 10 yıllık bir başvezirlikten
sonra ölmüştür.
Şeyh Muhyiddin-i Yavzi, İskilip’te doğdu. İskilip,
Amasya ve İstanbul’da tahsilini yaparak o zaman
Amasya Valiliği yapan Şehzade İkinci Bâyezid’e öğretmen
oldu. Babası Mustafa İmadi ölünce Zeyniye tekkesi
şeyhi oldu. Ebussuud Efendi Şeyh Muhyiddini
Yavzi’nin oğludur. Ebussuud Efendi, doğruluk ve iyiahlâk sembolüdür. Bu sebepten doğruluk ve güzel
ahlâkta temayüz eden birine (Sen Ebussuud Efendinin
torunu musun?) denir. İşte uzun yıllar Kanuni’ye Şeyhülislamlık
yapmış olan bu büyük âlim de İskilipli’dir.
Elvan Çelebi, Baltacı Mehmed Paşa, Yedisekiz Haşan
Paşa, Çorum’un yetiştirdiği büyüklerdendir,
büyüklerdendir.T arihi ve Turistik Yerleri
Çorum tarihi eserler bakımından gerçek bir hazinedir.
Başlıcaları şunla rdır: Boğazköy (Ha ttu şa ş-
Hattuşa): Anadolumuz’da yaşayan Hitit devletinin
başkentidir. Çorum’a (82) km., Sungurlu ilçesine (30)
km. uzaklıktadır. Boğazköy (Hattuşaş)rn çevresi 6-8
km. uzunluğunda büyük bir sur ile çevrilidir. 7 kapısı
vardır. Bu kapıların üçü önemlidir. Kral kapı, Aslanlı
kapı ve Yer kapıdır. Yer kapıya 70 m. uzunluğunda bir
yeraltı tünelinden girilmektedir. Bu surlar içerisinde birçok
tapınaklar vardır. En önemlisi (Büyük tapınak)
etrafında çeşitli erzak küpleri mevcuttur. Bu tapınak
içinde sütunlu galeriler, rahiblere ait odalar, adak
sunma yerleri ve kurban kesme yerleri mevcuttur.
Bugün yabancı istilalar ve birtakım tahribat sonucu
duvarların büyük kısmı yıkılmış, 1.5 m. yükseklikte
duvarlar kalmıştır. Hattuşaş şehrinin 5 tapınağının enbüyüğü ve en önemlisi büyük tapınaktır. Kazılarda 10
binden fazla yazılı tablet bulunmuştur. Dünyanın en
zengin Hitit müzesi Çorum’dadır. Alaca Höyük
(Arinna): Alaca 22 km., Çorum’a 45 km., Boğazköy’e
(37) km. uzaklıktadır. Höyüğün genişliği 277 m., Uzunluğu
310 m olup, 20 m. yüksekliktedir.
Alacahöyük’te ilk kazı yapılmasını sağlayan Türk
bilgini İstanbul Müzeler Müdürü Halil Ethem Bey
olmuştur. Kazıya 1906-1907 yıllarında başlanılmıştır.
Altın, gümüş ve tunçtan yapılmış çok sayıda eser bulunmuştur.
Büyük kısmı Ankara Müzesindedir. Geri
kalanı Alacahöyük’tedir. Hitit İmparatorluğuna ait
onbinlerce eserin çıkarıldığı tarihi bir hazinedir. Yazılı
Kaya: Hattuşaş şehrinin 2 km. doğusunda yer alır. Bu
kaya iki büyük galeriden ibarettir. Taptıkları şeylerin
resimleri ile süslüdür. Büyük galeride insanlar sayısı
(69), küçük galeride ise (18) dir. Bir açık hava tapınağı
olarak kurulan muazzam kabartmaların M.Ö. 1300
yıllarında Üçüncü Hattuşil zamanında yapıldığı anlaşılmaktadır.
Yazarlı, Büyük Gülücek, Eski Yapar, Kalın
kaya, Kalehisar ve Gerdek kayada eski çağlara ait
çeşitli tarihi eser ve kalıntılar vardır.
Merkez ilçedeki mağaralar: Eski Ekin Mağarası:
Yapma mağaradır. Yanından dere geçen bu mağara
yığılmış taş basamaklarından çıkılınca yontulmuş bir
kapıdan dar bir koridorla geniş bir odaya geçilir. Odanın
içerisinde oturma yerleri ve dışardan ışık alması içinbir de penceresi vardır.Gerdek Kaya Mağarası: Çorum’
a 12 km uzaklıkta Elmalı köyüne yakın bir yerdedir.
Mağara tek bir odadan ibarettir. Dış duvarları üzerinde
çok enterasan motifler vardır. Büyük Laçin Mağarası:
Laçin’e 1 km. uzaklıktadır. Bir odadan ibarettir. Mescidi
Mağarası: Kaya içine oyulmuştur, köye iki kilometredir.
Kapılı Kaya Mağarası: Kırkdilim boğazının
bitiminde yüksek odalı bir mağaradır. Geniş bir penceresi
vardır. Yeni Kışla Mağarası: Mağaranın içerisi 400m. ve 8-10 metre yüksekliğindedir. Köye 1 km.dir.
Molla Haşan ve Kadıderesi Mağarası: Yanyana dizilmiş
üç dallı bir mağaradır. Köye 1 km. uzaklıktadır. Alköy
Mağarası: Cemilbey bucağına bağlı Alköyün yakınında
yerden 4 metre yükseklikte çok düzgün oyulmuş bir
mağaradır. Sazak Mağarası: Saçayak boğasına 500 m.
uzaklıkta bir kaya üzerindedir. Mağarada ocak yerleri
ve sedirler vardır. Böğdüz Kıhçören Mağarası: İçerisine,
çok derin bir koridorla girilir. Bu mağarada söylentilere
göre büyük bir hâzinenin BizanslIlar zamanında saklandığı
söylenmektedir. Mağaranın ağzı kapalıdır,
azbir yeri açıktır. Kalıçören köyünün güneyindeki dağlardan
birisidir. İlçelerde: Alaca: Gerdek Kaya Mağarası:
İçerisi dört oda ve bir mahzenden ibarettir. Yapma
bir mağaradır. Büyük Câmi ile Geven köyü arasındadır.
Mecitözü: Çağna Köyü Mağarası: Enteresan bir
mağaradır. İlçenin 25 km. doğusundadır. Çorum Kalesi:
Çorum Kalesi Selçuk mimari özelliğini taşır. Kimin
tarafından yapıldığı bilinmemektedir. Evliya Çelebi
Seyahatnamesinde Danişmendliler tarafından yapıldığı
bildirilmektedir. Çorum Kalesi şehrin güneyinde az
yüksek platform üzerinde ovaya hakim bir yerde kurulmuştur.
Kare biçiminde bir kaledir. Her kenarı 80
m dir. Yüksekliği (7.35 m.), duvarlarının genişliği (2.40
m.), kalenin asıl kapısı kuzeydedir. (270×3.10) kapının
iki tarafındaki soldaki oda kale kumandanına aittir. Bir
penceresi vardır. Soldaki oda zindan olarak kullanılmaktadır.
Kale içinde büyük bir câmi vardır. Minaresiyıkılmıştır. Kale içinde 50 aile oturmaktadır