AÇIK DENİZ

Kıyıya paralel çizilen ve
belli uzaklıktan geçen hattın yâni karasularının
sınırı dışındaki deniz. Devletler umûmî hukûku terimidir.
Varsayılan bu hat ile kara arasındaki mesâfeye
“Karasuları” denir. Kıta sahanlığı ise, karasularının
dışında, 200 m derinliğe kadar uzanan
deniz yatağına ve deniz altı bölgelerinin toprak
altına dçnir. Karasularımız 6 mil olarak kabûl
edilmektedir. 1982 târihli Deniz Hukûku Konferansında
karasuları 12 mile çıkarılmıştır. Ülkemiz
bu anlaşmayı kabûl etmediğini açıklamıştır.
Açık denizler hukûkî rejiminin hareket noktasını
“Açık denizlerin serbestliği” ilkesi teşkil
eder. Her devletin ticâret ve harp gemileri barış ve
savaş anlarında açık denizlerde bulunabilir ve seyrüsefer
yapabilir. Bu sahada balık avlamak ve deniz
dibinden istifâde etmek her devletin hakkıdır.
Açık denizlerde gemilerde işlenen suç, o geminin
bağlı olduğu devletin arâzisinde işlenmiş gibidir.
1958 Cenevre Konvansiyonunun ikinci maddesine
göre; açık denizler bütün milletlere açık olduğu
için hiçbir devlet herhangi bir kesiminde kendi
hâkimiyetinin olduğunu ileri süremez. Buna
rağmen bâzı ülkeler sâhillerinden 250 mil uzaklığa
kadar olan deniz kısmını kendi sâhası olarak kabul
etmişlerdir.
Bir yandan hızla artan dünyâ nüfûsu, öte yandan
karadaki tabiî kaynakların azalması ve hattâ tükenmesi
ihtimâlinin ortaya çıkması mâdenler bakımından
dikkati okyanus tabanlarına çekmiştir.
Açık denizlerden faydalanmak, üstün teknoloji ve
devlet olarak zengin olmayı gerektirir. Bu sebeplerden,
günümüzde açık denizlerin nîmetlerinden
ancak bir kaç devlet faydalanabilmektedir. Açık denizlerin
yatağı ve toprak altının hukûkî rejimi,
çözüm bekleyen bir mesele olarak dünyâ milletlerinin
karşısındadır.