A N G O L A

DEVLETİN A D I……. Angola Halk Cumhuriyeti BAŞŞEHRİ……………………………………………..Luanda NÜFUSU……………………………. 10.284.000 ( 1991) YÜZÖLÇÜMÜ…………………………..1.246.700 km^ RESMÎ D İLİ……………………………………..Portekizce DÎNİ………………………………………………………..Katolik PARA BİRİM İ………………………Angola Kvvanzası
Afrika’nın güneybatısında yer alan kıyı ülkesi. Kuzeyde ve doğuda Zâire, güneydoğuda Zam- bia ve güneyde Namibia ile çevrilidir. Ülkenin batısında Atlas Okyanusu bulunur. Kuzeyden güneye, 1.300 kilometre, doğu-batı doğrultusunda ise, 1.080 kilometredir. Târihi Orta Amerika’da yaşayan Bantu halkı, 1500 yıllarında göçle bu ülkeye yerleşmişler ve çeşitli krallıklar kurmuşlardır. 1483 yılında Portekizli ilk araştırmacılar, bölgede yerliler tarafından kurulmuş olan Bakongo Krallığı ile çeşitli yakınlıklar kurdular. Diğer Angola krallıklarında olduğu gibi burada da yerli halk demir ve bakır işlemeyi bilmekteydi. Portekizliler 1575 yılında güneye doğru inmişler ve esir ticâreti kârlı olduğundan, sömürgecilikten ziyâde bu işle uğraşmışlardır. Özellikle 1648-1836 yılları arasında Angolalı esirler satılıp çalıştırılmak üzere Brezilya’ya gönderilm i c t i r T3oi^ ——–
j’r t – j fûta* – pfîrn
-i w rp<vmrVe tali,. |<**Jirn w i ( ’» » ı w ; > —Vnckv’tıj İtfuıut •’f (‘.uûCWJ
yefavM!ût.buyxU « U m t ’ jtcf ^rfıcnr» Inj’d&taniKfcf V > âtrçti» m wlu |u<t^tCvl’jifco^c,j ‘j jttfcr/f | t y * f* tk e lıc a t^ tî îu f K|
V/ll^lV06 îWn< * r1, H* ! ‘\ı”prvA }<tcne
M4GOLA
Angola’da yaşıyan tipik yerli.
İç savaşın 1992 senesi sonlarında bir antlaşma ile sona erdirildiği Angola’da bir asker.
Yirminci yüzyılın ilk yarısında Angolalılar, ‘erli veya Portekiz kültürüne uyabilen diye iki »rupta mütâlaa edilmiştir. 1930’dan îtibâren Por- ekiz sömürge olarak kullandığı Angola’da kon- rolü yoğunlaştırdı. Bu durum 1951’e kadar devâm :tti. Bu yıl tenkitleri önlemek gâyesiyle sömürge dâresi yerine deniz aşırı vilâyet idâresini getirdi. 196İ-1962 arasında Portekiz’e karşı şiddet hare- cetleri, binlerce Afrikalı ve Avrupalı’nın ölümü- ıe sebep oldu. Yerliler açık savaşta zaferden ümidi kesince* gerilla hareketi başlattılar. Milliyetçi hareketler, kabile ve yerel duruma bağlı olarak üç grupta teşekkül etmiştir: Dr. Agos- tinho Neto’nun yönettiği “Angola’nın hürriyeti için Halkçı hareket (MPLA), pek çoğu Angola’da yetişmiş kişilerden meydana gelmektedir. Uzun yıllar merkezini Zaire’de bulunduran ve Holden Roberto tarafından “Angola’nın Hürriyeti İçin” cephesi ikinci gruptur. “Angola’nın tüm bağımsızlığı için Milliyetçi Birlik (UNITN)”de başka bir grubu meydana getirmektedir. Nisan 1974’te Portekiz, Angola’ya bağımsızlık vermek istediğini bildirmişse de gruplar arası çatışma devâm etmiş, hattâ ayrılma istekleri de baş göstermiştir. Ekim 1974’te karşılıklı bir anlaşma ile ateş-kes sağlanmıştır. Her ne kadar Ocak I975’te bir geçiş hükümeti kurulmuşsa da, bağımsızlık isteyen grupları bir araya getirmek mümkün olmamış ve savaş devâm etmiştir. Milliyetçi iki grub, Sovyet yanlısı (MPLA) ile anlaşınca, Kasım 1975’te bağımsızlık ilânı gerçekleştirilmiştir. Biri Lunda ve diğeri Humbo’da ‘–“i—.™.»» ;ısn fiHiimistir. MPLA. Sovyet
MPLA’ nın hükûn ıa sonra Aralık 1976’da Birleşi c kabûl edildi. Bağımsızlığını t, ..Ktan sonra ülkede muhalif gruplar arasındaki çarpışmalar zaman zaman devam etti. Özellikle Angola-Namibia sınırında çatışmalar yoğunlaştı. Güney Afrika 1980’de Angola topraklarının bir kısmını işgal etti. İki ülke arasında yapılan görüşmeler Angola’daki Küba askerlerinin çekilmesi ve Namibia’ya bağımsızlık verilmesi konusunda kilitlendi. Amerika’nın araya girmesi ile 1989 senesinde yapılan görüşmeler neticesinde Küba askerlerinin kademeli olarak ülkeden çekilmesi ve Namibia’ya bağımsızlık verilmesi konusunda anlaşmaya varıldı. 1991 senesinde yapılan görüşmeler neticesinde muhalif gruplar arasında ateş antlaşması imzalandı. Bu antlaşmaya göre 1992 senesi sonunda genel seçimlerin yapılması kararlaştırıldı. Fizikî Yapı Angola, sâhilden yükselen ve 1200-2400 metreyi bulan yüksek yaylalardan meydana gelir. Bunlardan en geniş alanı kaplayanı, ülkenin ortasında yer alan Bie yaylasıdır. Ülkenin en yüksek yeri, 2619 metre ile Moko Dağı’dır. Angola, akarsu yönünden zengindir. Kongo, Kubango ve Kuanza ırmakları önemli nehirleridir. Ülkenin kuzeyi tropikal ormanlarla kaplı, güneyi ise tamâmen çöldür. Ülkenin genelinde tropikal iklim hüküm sürer. Yaylalarda yağış, kıyılara göre çok fazladır. Sıcaklık mevsimlere göre çok az değişir. Tabiî Kaynakları Angola topraklarının % 40’ı ormanlarla kaplıdır. Ormanlarda çeşitli yabânî hayvanlar yaşıyorsa da, bilinçsiz avlama neticesinde bir çok hayvan nesli tükenmek üzeredir. Angola, büyük petrol ve doğal gaz kaynaklarına sâhiptir. Ayrıca demir, manganez, bakır ve kobalt yatakları vardır.
Nüfus ve Sosyal Hayat Angola nüfûsunun çoğunluğunu yerliler meydana getirir. Nüfûsunun büyük kesimi kırsal bölgelerde yaşar. Bağımsızlıktan sonra, ülkede yaşayan Avrupalılar’ın sayısı çok azalmıştır. Okuma- yazma oranı çok düşüktür. İlk üniversite olan Lu- anda Üniversitesi, 1963’te Portekizliler tarafından kurulmuştur. Resmî dili Portekizce olmasına rağmen bir çok yerel lehçe kullanılır. Halkın çoğunluğu geleneksel dinlerine inanır. Ekonomi Angola, petrol ve diğer mâden kaynaklarına dayanan karma bir ekonomiye sâhiptir. Ülke ekonomisi, İkinci Dünyâ Savaşından bu yana dikkati çekecek derecede ve devamlı gelişmiştir. Tarım ürünleri en önemli ihrâcât maddeleri arasındadır. Dünyânın en fazla kahve üreticilerinden- dir. Diğer önemli tarım ürünleri; pamuk, şeker, kenevir ve bitkisel yağdır. Balıkçılık ve orman ürünleri ekonomide önemli yer tutar. Ulaşım : Angola’da karayolu ağı, ülkenin hemen her tarafını kaplar. Karayollarının uzunluğu 72.300 km civârındadır. Demiryolları ise, 2952 kilometredir. Bir uluslararası havaalanı ile çok sayıda küçük yerel havaalanı mevcuttur. Atlas Okyanusu kıyısında üç önemli limanı vardır.