ANİLİN

Kauçuk, boya, eczâ, patlayıcı madde yapımında ve daha birçok endüstride geniş ölçüde kullanılan organik bir madde. Havada kahverengiye dönüşen, renksiz, yağımsı, zehirli, tadı acı, kokusu hoş bir sıvıdır. 184,4 derecede kaynar ve -6 derecede donar. Anilin 1826’da Otto Unverdorben tarafından İndigo denilen kimyevî maddenin bozunma ürün- ‘eri arasında keşfedildi. Anilin ismi indiogonun ’anskritçe karşılığından gelir. 1856 yılında William H. Perkin ham anilinin omik asitle reaksiyonundan kinin elde etmek îrken leylak renginde ilk sentetik boyayı elde et- e böylece anilin, ilk defâ ticârî maksatla kul- lmaya başlandı. Anilin üretiminin yaklaşık % 65’i kauçuk ve- stik üretiminde (işlemi hızlandırmak, lastiğe bir ömür ve iyi bir kalite vermek için) kul- •. Diğer kullanma sahaları ise değişik renk- x>ya (anilin boyalar), vernik, mürekkep ve ıf malzemesi yapımıdır. Anilin bütün sülfo – bâzı ilâçların temel maddesi olup aynı za- lirçok roket yakıtının bileşenlerinden biki (C6H6) bir hidrojen atomu yerine NH2 getirilerek anilin (C6H5NH2) elde edilir. Hâlâ kullanılan orijinal bir üretim metodunda önce nitrobenzen (C6H5N 02) elde edilir ve bu bileşik indirgenerek aniline dönüştürülür, Bu maksatla benzene nitrik asit ve sülfirik asit ilâve edilerek nitrobenzen meydana getirilir. Bundan sonra buna, hidroklorik asit gibi bir katalizör mevcudiyetinde demir parçacıkları ve sıcak su ilâve edilerek işlem tamamlanır. Anilin elde etmek için bir başka metod daha vardır. Önce, benzen ile bakır bir klorür (Cu2Cl2) ve bakır bir oksit (Cu20 ) karışımı yüksek basınçta ısıtılarak benzen klorür elde edilir. Benzen klo- rüre yüksek basınç ve sıcaklıkta katalizör vâsıtasıyla amonyak etki ettirilerek anilin elde edilir. Anilin baskı: Anilin mürekkeplerin mumlu kâğıt, plastik, metal levha gibi emici olmayan yüzeylere uygulanmasına dayanan kabartma baskılara denir. Baskı mürekkebi, alkolde, gomalakta veya benzer türde herhangi bir uçucu maddede çözünmüş pigmentleri ihtivâ eden bir çözeltidir. Hızla buharlaşarak kuruduğu ve besinlerle doğrudan temas eden ambalaj baskılarında kullanılmasında mahzur bulunmadığından tercih edilmektedir. Baskı işleminde, silindire sarılan esnek kauçuk kalıplardan faydalanılır. Anilin zehirlenmesi: Anilin buharlarının teneffüs edilmesi veya deriye temâsı ile ortaya çıkan kronik (sürekli) zehirlenme durumu. Burada kanda alyuvarların oksijen taşıyan maddesi hemoglobinin yapısı değişir. Dudak, kulak, burun gibi uç noktalar morarır. Yürüyüş bozuklukları (sarhoş gibi yürüme), yüzde solukluk ve başağrısı gibi belirtiler görülür. Daha çok anilin fabrikaları işçilerinde rastlanır. Koma durumu olursa, açık havaya çıkartılmalı, oksijen koklatılmalı ve sûni solunum yaptırılmalıdır.