Hint Okyanusu’nun
doğusundaki Sumatra Adasının kuzey
kısmında, Cihân Şahın liderliğinde kurulan
bir İslâm devleti.
Açe Devletinin bulunduğu Sumatra Adası, eskiden
beri ticâretle uğraşanların uğrak yeri idi.
Açeliler Hintli bir prens tarafından idâre edilirlerdi.
Mîlâdî 12. asır ortasında Açe’de İslâmiyet yayılmaya
başladı. Şah Cihân’m 1205’te Açe Sultanı olmasından
sonra ise Açeliler, gruplar hâlinde Müslüman
oldular.
Sultan Ali Mugayyet Şah 1507-1522 döneminde
Açelilerle adaya gelen Portekizliler arasında
kanlı mücâdeleler başladı.
Bu mücâdele, Sultan Alâeddîn Riâyât Şâh
1537-1571 zamânında da devâm etti. Alâeddîn
Riâyât Şâh, Portekizlilere karşı Osmanlı sultanından
yardım istedi. Osmanlı Sultanı İkinci Selim
Han, Açe’ye iki gemi top, tüfek ve top yapacak ustalar
gönderdi. Büyük âlim ve ilim adamı Abdurrahmân
Efendi, yanında bulunan Türklerle Açe’de
bir köy kurarak yerleşti. Açeliler bu yardımlar ile
Malakka Yarımadasının büyük bir kısmını Portekizlilerden
kurtardılar. Bu târihten sonra Açe Sultanlığı HollandalIlar tarafından işgal edilinceye
kadar Kuzey Sumatra’ya hâkim oldu.
1876-1877 Osmanlı-Rus Harbinde (93 Harbi)
yenilen Osmanlı Devletinin eski gücünü kaybetmesinden
cesâret alan HollandalIlar, 1877-188İ
yılları arasında Açe’yi tamâmen işgâl ettiler ve
binlerce müslümanı şehîd ettiler. Buna rağmen HollandalIlar,
hiçbir zaman Açelilere tam anlamiyle
hâkimiyetlerini kabûl ettiremediler. Bugün
Endonezya Cumhuriyetinin bir parçası durumundadır.
Açe ahâlisi zirâatle uğraşır. Biber, Hindistan
cevizi ve pirinç yetiştirirlerdi. Kauçuk ağacı ile yağ
hurması bahçeleri yaygındı. Müreffeh bir hayatları
vardı. Açe ahâlisi, inanç bakımından Peygamber
efendimizin bildirdiği ve Eshâb-ı kirâmın naklettiği
Ehl-i sünnet îtikâdında, amel bakımından da
Şâfiî mezhebindeydiler. Evliyâya ve âlimlere hürmetleri
pek fazlaydı. 1877’den sonra HollandalIlar
ve İngilizler, onları doğru yoldan ayırabilmek
için yıllarca mezhepsiz ve sapık fikirlerin yayılması
için gayret ettiler. Bunlara karşılık Osmanlı
Pâdişâhı İkinci Abdülhamîd Han, İstanbul’dan
gönderdiği sandıklar dolusu kitaplarla Endonezya’da
İslâmiyetin bugüne kadar doğru bir şekilde
gelmesini sağladı.
