ANDROPOV, Yuriy Vladimiroviç

ANDROPOV, Yu riy V la d im iro v iç ; Sovyet
Sosyalist Cumhuriyetler Birliği eski devlet başkanlarından
ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi
Merkez Komitesi Genel Sekreterlerinden.
Bir demiryolu işçisinin oğlu olan Andropov 15
Haziran 1914 senesinde Nagutskoye’de doğdu.
Bir müddet telgraf operatörlüğü ve film makinistliği
yaptıktan sonra Volga Irmağında kayıkçılık
yaptı. Daha sonra bir teknik okula, ardından
da Petrozavodsk Üniversitesine girdi. Yaroslav
bölgesinde Genç Komünistler Birliğinin (Komsomol)
teşkilatlandırıcıları arasında yer aldı. Çalışmaları
üstlerinin dikkatini çekince yeni kurulan
Karelo-Fin Özerk Cumhûriyeti Komsomol Teşkilâtının
başına getirildi. Almanların bölgeyi işgâl
etmesi üzerine, Alman hatlarının gerisindeki bölgede
gerilla birliklerini teşkilâtlandırdı. Savaş sırasında
gösterdiği başarılar sebebiyle Petrozavodsk
Parti Teşkilâtının sorumlusu oldu. 1951 senesinde
Moskova’ya alınarak Komünist Parti sekreteryasınm
idârî kadrosunda vazîfe verildi.
Temmuz 1954 ile Mart 1957 arasında Sovyetler
Birliğinin Macaristan Büyükelçiliği vazifesinde
bulundu. Sovyetler Birliğinin Macaristan’ı
işgâl hareketinin düzenlenmesinde önemli
rol oynadı. Ardından Moskova’ya dönerek Komünist
Partisi içinde aktif rol alarak hızla yükseldi.
Mayıs 1967’de parti lideri Leonid Brejnev tarafından
gizli haber alma servisi KGB’nin başına
getirildi. Aynı zamanda Politbüro yedek üyeliğinede seçildi. 1973’te Politbüronun asil üyesi oldu.
1976’da orgeneral rütbesine yükseltildi. KGB başkanlığı
sırasında baskıcı bir politika tâkib ederek
rejim aleyhtârı olan kimseleri şiddetle sindirdi.
Komünist Parti Genel Sekreteri Leonid Brejnev’in
sağlık durumunun giderek bozulması üzerine onun
yerine hazırlandı. Mayıs 1982’de KGB başkanlığından
istifâ etti. Siyâsî ağırlığı daha çok olan bir
vazîfe almak gâyesiyle sekreteryadaki eski vazifesine
döndü. Leonid Brejnev’in ölümünden sonra
12 Kasım 1982’de Sovyetler Birliği Komünist
Partisi Merkez Komitesi tarafından genel sekreterliğe
ve Prezidyum Başkan (Devlet Başkan)lığma
seçildi.
Kısa süren vazifesi sırasında ülkesinin ağır
işleyen okonomik sisteminde reformlar yapmaya,
dış iişkilerde katı bir çizgi izlemeye çalıştı.
Çin’e karşı uzlaşmaya yatkın bir tutum aldı. Ticârî
ve askerî konularda ABD ile Batı Avrupa’nın ayrılıklarından
faydalanmaya çalıştı. Sağlığının bozulması
üzerine ağustos 1983’ten sonra halk arasında
görülmedi. 9 Şubat 1984’te Moskova’da öldü.
Onun ölümü üzerine yerine statükoya sıkıca
bağlı, eski kuşak yüksek devlet görevlilerinin dostu
ve Andropov’un eski rakîbi olan Konstantin
Çernenko geçti.