ANTİKA

AN TİKA; Alm. Antiquität (f), Fr. Antiquité,
İng. Antique. Eski zamanlardan kalma, târihî değeri
olan ve nâdir bulunan eşyâ. Antika, İtalyanca
bir kelimedir. OsmanlIlarda antika yerine “Giranbahâ
tuhaf tefârik” (Pahası ağır, az bulunur,
hoşa giden mümtaz eşyâ) tâbiri kullanılırdı. On dokuzuncu
yüzyıldan îtibâren dilimizde kullanılmaya
başlandı ve sonra da yerleşti.
Târih boyunca kurulan devletlerin ata yâdigârlannı
muhâfaza etmeleri, saklamaları, antikaya duyulan
önemi arttırmıştır. Ayrıca bâzı insanlarda eski
eserlere karşı aşırı merak vardır. Bunların neticesinde
paha biçilmez antika kolleksiyonları meydana
gelmiştir. Devletlerin yıkılması, yangın, sel,
deprem gibi felâketler, bunlardan pek çoğunun harâb
olmasına sebeb olmuştur. Bir de kıymetini bilmiyen,
ata yâdigânnm ehemmiyetini anlamıyan mirasçıların
eline düşenler tamâmen elden çıkmıştır.
Osmanlı Devletinin kuruluşundan yıkılışına
kadar muhâfaza edilebilen eserler, müzelerimizde
saklanmaktadır. Bunların hepsi birer târihtir. Kazılarda
çıkan pek çok eşyâ, kıymetini bilemediğimiz
için veya çalınarak yurt dışına kaçırılmaktadır.
Pekçok eserimiz bu sebeplerden dünyâ devletlerinin
müzelerini süslemektedir.
Günümüzde hemen hemen her devlet antika
eserlerin memleket sınırlan dışına çıkarılmasını yasaklamıştır.
Devletler, antika eşyâlarla müzeler
kurup geliştirerek turizmini geliştirmek için uğraşmaktadır.
İslâm, Türk, ilkçağ ve Osmanlı eserleri sâyesinde
yurdumuz, dünyânın en zengin antika koleksiyonlarına
sâhip ülkesidir.
Antika toplayan, satın alan ve satan, yâni ticâretini
yapan kişilere antikacı denir. Antikacılar;
târih, sanat târihi, arkeoloji gibi ilimlerde bilgileri
olan kimselerdir. Türkiye’de 19. yüzyılda antikacılık
müstakil meslek hâline geldi. Daha önceleri
müstakil olmamakla berâber, çeşitli eşyânın
ticâretini yapan kişiler tarafından alınıp satılırdı.
Bilhassa, Kapalıçarşı İç Bedesten esnafı, bu işle
meşgûl olurdu. Hâlen İç Bedesten’de antika eşyâlar
satılmaktadır.
Antika eşyânın değeri, târihî olması kadar âid
olduğu dönemin sanatını yansıtmasıyla da ilgilidir.
Bu bakımdan yüksek bedellerle alınıp satılmaları
bu piyasayı oldukça genişletmiştir. Günümüzde
milletlerarası çapta faâliyet gösteren müzâyede
firmaları rekor sayılacak değerde antika eşyâ satışları
yapmaktadır.
Değerlerini ancak uzmanların ve piyasanın
tâyin etmesi sebebiyle antika, kişiler ve hattâ şirketler
için bir yatırım aracı hâline gelmiştir. Zaman
zaman antika eşyâ alım-satımı ile uluslararası finans hareketleri hakkında iddiâlar ortaya atılmaktadır.
Bu iddiâlar, müzâyede firmalarının daha
da şöhret kazanmasına yardımcı olmaktadır.