Arnsberg

Arnsberg, AFC’nin orta-kuzey kesiminde,
Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinin doğusunda
il (Regierungsbezirk). Doğuda Hessen ve
güneybatıda Rheinland-Pfalz eyaletleri ile
batıda Köln ve Düsseldorf, kuzeyde ise
Münster ve Detmold, Amsberg’i çevreler.
Kuzey Ren-Vestfalya’daki beş ilin en büyüğüdür.
7.998 km2’lik bir alan kaplar ve
tarihsel Vestfalya(*) bölgesinin güney bölümü
ile çakışır. 1816’da oluşturulan Amsberg
ili, adını yönetim merkezinden alır.
Tarihi bir yol üzerinde eski bir yerleşme
bölgesi olan, yüzeyi löslü topraklarla kaplı
Hellweg Platosu, Kuzey Arnsberg boyunca,
kuzeyde Lippe, güneyde Ruhr ırmakları
arasında doğu-batı doğrultusunda uzanır.
Ruhr kentsel sanayi kompleksi ile çevredeki
uçsuz bucaksız taşkömürü havzaları, Düsseldorf
ilinden başlayarak Batı Helhveg
üzerinden Hamm’a uzanır. Arnsberg’deki
Ruhr kentsel kompleksine giren beş kentin
de (ilin en büyük kenti olan Dortmund ile
Bochum, Herne, Hamm ve Witten) nüfusu
100 binin üzerindedir. Bu bölgelerde nüfus
yoğunluğu çoğu kez km2’de 3 bin kişiyi aşar.
Dortmund önemli bir demir-çelik işleme
merkezidir; ağır takım tezgâhlannm üretiminde
de önde gelen bu yöre, ayrıca
biralanyla ünlüdür. Hellweg’in doğu kesimi,
Soester Börde’de yoğunlaşan verimli bir
tanm bölgesidir. Şeker parçan, sebze ve
meyve, bölgenin başlıca ürünleridir.
Orta Ren Dağlannm en kuzeyinde yer
alan Sauerland Platosu, Arnsberg’in güneydeki
dörtte üçlük bölümünü kaplar. Bölgenin
kuzey sınınnı Ruhr Irmağı ile bu
ırmağın kolu olan Möhne, güney sınırını ise
Sieg Irmağı ve Westerwald Dağlan çizer.
Yoğun bir sanayi bölgesi olan Sieg Vadisinin
en önemli kenti, çok nitelikli demirçelik
üretimi yapılan Siegen’dir. Siegen’in
kuzeydoğusunda yükselen ormanlık Rothaar
Dağları, fundalıklarla kaplı Kahler Asten’de
841 m’ye ulaşır ve Hessen ile doğal
bir sınır oluşturur. Sauerland Platosu, Rothaar
Dağlarından sonra yavaş yavaş kuzey
ve kuzeybatı yönünde yükselir, Ruhr ve
Ren ırmaklannı besleyen kollar tarafından
yanlır. Irmakların derinleştiği yerlerdeki
çok sayıda baraj ve bent, Ruhr kentsel
sanayi kompleksinin su gereksinmesini karşılar.
Nüfus yoğnluğu, Rothaar ve Ebbe
dağlan ile Arnsberg Ormanında km2’de 50
kişinin altına düşerken, bölgenin kuzey
ucunda, Hagen, Lüdenscheid ve Arnsberg
kentleri dolayında km2’de 1.000 kişilik bir
ortalamaya ulaşır. Eski sınır kontluğunun
kuzeybatısına düşen kesimde makine, madeni
eşya ve elektrik donanımı üretiminde
uzmanlaşmış küçük ve orta büyüklükte
birçok kent bulunur. Bölgenin alçak vadilerinden
bazılannda meracılık ve ormancılık
yapılır; Winter ve Schmallen dağlan gibi
sağlık ve kış sporu merkezlerinde turizm
gelişmektedir.
İl nüfusunun çoğunluğu Batı Saksonlann
soyundan gelir. Bunlar, Aşağı Almancanın
bir lehçesini konuşurlar. Yer yer Ren
Franklarına özgü bir lehçenin konuşulduğu
Sauerland yörelerinde güçlü bir Frank etkisi
görülür. Halkın yüzde 50’den çoğu Protestan,
yaklaşık yüzde 40’ı Katoliktir. Bölgedeki
yaygın kırsal yerleşmeler, dağınık çiftlikler
ve yan ahşap birkaç evden oluşan
küçük köyler biçimindedir. İlin yükseköğrenim
kurumlan Bochum, Dortmund ve
Siegen’de toplanmıştır. Nüfus (1983 tah.)
3.647.249.