Aronco Raimondo

Aronco, Raimondo d’ (d. 31 Ağustos
1857, Gemona – ö. 3 Mayıs 1932, Udine),
II. Abdülhamid döneminde İstanbul’da
hassa miman olarak çalışan İtalyan sanatçı.
Mimarlık eğitimini Venedik Akademisi’nde
1880’de tamamladı. Öğretim üyeliği yanında,
çeşitli proje yarışmalanna katılarak
yoğun bir mimari etkinlik de gösterdi.
Osmanlı Hükümeti ile ilişkisi ilk kez 1893’te
I. Osmanlı Ulusal Tarım ve Sanayi Sergisi
projesini üstlenmesiyle başladı. 1896’da II.
Abdülhamid’in isteğiyle, saray mimarı olarak
çalışmak üzere İstanbul’a geldi. Burada
kaldığı sürede padişah ve saraydan başka,
üst düzeyde yöneticiler, paşalar, kentin ileri
gelenleri ve İtalyan konsolosluğu için de
tasanmlar yaptı. Mimarlık uygulamalannın
yanı sıra, İstanbul’a aynı dönemde gelen
öteki yabancı mimarlardan bazısı gibi öğretim
üyesi olarak da çalıştı. II. Abdülhamid’
in 1908’de tahttan indirilmesi üzerine İtalya’ya
döndü. Udine’de açtığı bürosunda ve
Napoli Teknik Üniversitesi’nde öğretim
üyesi olarak çalışmalannı yaşamının sonuna
değin sürdürdü.
D’Aronco, kendi döneminde Batı’da geçerli
olan Art Nouveau üslubu ile Türkiye’
de karşılaştığı tarihsel verileri ve İslama
özgü bazı öğeleri eklektik bir tutumla
değerlendiren ve yorumlayan ilginç bileşim
denemeleri gerçekleştirmiştir. Tarım, Orman
ve Maden Bakanlığı (1900, bugün
Marmara Üniversitesi Rektörlük Binası),
Tarabya’daki İtalyan Büyükelçiliği (1905;
bugün İtalyan Konsolosluğu yazlık binası)
gibi tasanmlarmda Osmanlı Baroğu’nun ve
eliböğründeli cumbalı, geniş saçaklı yalılarla
köşklerin etkileri belirgindir. Yenimahalle
Camisi (1902), Karaköy Mescidi (1903)
ile Beşiktaş’taki Küçük Şeyh Zafir Külliyesi
(1903-06) gibi dinsel mimarlık yapıtlarında
da hem yerel hem de Batılı mimarlık
anlayışlarından yararlandığı görülür. Fransız
mimar Vallaury ile birlikte tasarladığı
Mekteb-i Tıbbiye-i. Şahane Binası ise (1900,
bugün Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi),
Osmanlı, Hint-İslam ve hatta Uzakdoğu
etkilerini yansıtan, düşsel bir biçim diliyle
düşsel bir biçim diliyle gerçekleştirilmiştir.
Cağaloğlu’ndaki Düyun-ı Umumiye Binası
da (1899, bugün İstanbul Erkek Lisesi)
onun Vallaury ile birlikte yaptığı başka bir
yapıdır. En verimli dönemini İstanbul’da
yeni yapılar tasarlayarak ve onanmlar yaparak
geçiren d’Aronco’nun, Kuruçeşme’deki
Nazime Sultan Yalısı, Karaköy Mescidi ve
Fenerbahçe’deki Botter Evi gibi bazı önemli
yapıtlan, çeşitli nedenlerle bugün yok
olmuştur. Beyoğlu’ndaki Botter Apartmanının
ise, Art Nouveau üslubunun Türkiye’deki
en iyi örneği olduğu söylenebilir.