Arşın

arşın, bir uzunluk ölçüsü birimi. Türkiye’
de metrenin resmî ölçü birimi olarak kabul
edilmesiyle kullanımdan kaldırılmıştır.
Osmanlı Devleti döneminde uzunluk ölçüsü
olarak kullanılan arşın, “çarşı arşını” ve
“mimar arşını” olmak üzere iki türdü. Çarşı
arşını, yalnızca çarşı ve pazarlarda, çeşitli
kumaşların ölçümünde kullanılırdı. Bir çarşı
arşını 68 cm’ye eşitti. “Zirâ-i mimari” de
denilen mimar arşını, mimarlıkla ilgili ölçümlerde
kullanılırdı. Bir birimi 75,7 cm
olan mimar arşınının ne zaman kullanılmaya
başlandığı bilinmemektedir. Ancak günümüze
değin kalan aslı, III. Selim tarafından
özel olarak abanozdan yaptmlarak
Mühendishane’de saklanan örnek mimar
arşınıdır. Mimar arşınıyla ilgili açıklamalar
ve ölçü çevrimleri, Divan-ı Hümayun tercümanlanndan
mühendis Osman Efendi’nin
1779’da Almanca ve Fransızcadan çevirdiği
Hediyetü’l-Mühendisin adh kitabında bulunmaktadır.
26 Mart 1931 tarih ve 1782 sayılı yasa ile
Türkiye’de metre sistemi resmen kabul
edilince, bu sistem dışında kalan tüm uzunluk
ölçülerinin yurt içinde yapılması ve
satılması yasaklandı. Böylece arşın her türlü
kullanımdan kaldırılarak yerine uzunluk
ölçüsü birimi olarak metre getirildi.