Artemis Tapınağı

Artemis Tapınağı, a r t e m îs îo n olarak da
bilinir, Ephesos’ta bulunan Dünyanın Yedi
Harikası’ndan biri. İÖ y. 560-550 arasında
Lydia kralı Kroisos tarafından İon düzeninde
yaptırılan büyük tapmak İÖ 356’da
Herostratus adındaki bir deli tarafından
yakıldıktan sonra yeniden inşa edildi. İÖ
334-250 arasına tarihlenen yeni Artemis
Tapmağı, Yunan tapmakları içinde o güne
değin yapılan en büyük yapı idi. Eskisinin
temelleri üstüne inşa edildiğinden, aynı
büyüklükteydi (55,10 x 115 m), tek farkı,
bataklık zemin nedeniyle yerden yaklaşık
3 m yüksek 13 basamaklı bir krepis (crepidoma)
üstüne oturtulmuş olmasıydı. Yapının
bir başka özelliği de tümüyle mermerden
yapılmış olmasıydı. Tapınak, boyutlarının
büyüklüğü kadar heykelcilik ürünleriyle
de ünlüydü. IS 262’de istilacı Gotlar tarafından
yıkıldıktan sonra bir daha onarılmadı.
Ephesos “Artemis Heykeli” y. 117-138;
Selçuk Arkeoloji Müzesi
Şemsi Güner
1869-74 arasmda British Museum adına
J.T.Wood tarafından yapılan kazılarda ilk
tapmak ortaya çıkarıldı. Daha sonra 1904-
05’te aynı kurumdan David George Hogarth
burada çalıştı. Bugün British Museum’da
tapmağa ve özellikle de işlemeli
sütunlanna ait birçok parça bulunuyorsa
da, tapınaktan geriye pek az şey kalmıştır.
Kollarını iki yana açmış, dimdik duran bir
tanrıçanın Yunan üslubuna yabancı bir
tarzda betimlendiği ünlü Artemis heykelinin
kopyaları günümüze değin gelmiştir.
Aslı altın, abanoz, gümüş ve siyah taştan
yapılmış olan bu heykelin bacaklan ve
kalçalan hayvan ve arı kabartmalarıyla
bezeli bir giysiyle örtülmüş, vücudunun üst
bölümü bereketi simgeleyen çok sayıda
memelerle donatılmıştı; saçlan ise yüksek
bir biçimde tepeye toplanmıştı. Bugün Selçuk
Arkeoloji Müzesi’nde sergilenen kopya,
büyük bir olasılıkla İS 117-138 arasmda
Hadrianus döneminde yapılmıştır. Korfu(*)
ve Sardes’te de(*) Tannça Artemis adına
yapılan birer tapmak bulunur.