Asayiş

asayiş, bir toplulukta güvenliğin egemen
olması, korku ve endişe yaratacak bir şeyin
bulunmaması hali, Türkiye’de asayişi sağlama
görevi İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel
Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı’na
verilmiştir.
Asayiş Daire Başkanlığı, Emniyet Genel
Müdürlüğü’nün merkez teşkilatındaki ana
hizmet birimlerinden biridir. Asayiş ile ilgili
olayları izler ve bunlara karşı alınacak
önlemleri saptar, yerli ve gezginci aşiretlerin
iskânlarında güvenliğe ilişkin görüş bildirir,
toplumsal olayların önlenmesi amacı
ile Polis Çevik Kuvvet birimlerinin kurulmasına
ve başka illere yollanmasına ilişkin
işlemlerle 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun
öngördüğü işlemleri yurt düzeyinde
yürütür.
Polis Vazife ve Selahiyetleri Kanunu’na
(PVSK) göre polis asayişi korur (m.l).
Bunu sağlamak için yasalara, tüzüklere,
yönetmeliklere, hükümet emirlerine ve kamu
düzenine uygun olmayan hareketleri
önler (m.2).
8.9.1971 tarihinde kabul edilen 1481 sayılı
Asayişe Müessir Bazı Fiillerin Önlenmesi
Hakkında Kanun asayişin korunması için,
polisin PVSK m. 16’da düzenlenmiş b lunan
silah kullanma yetkisini, silahla dolaşan
bazı kaçak hükümlüler ve tutuklular konusunda
genişletmiştir. İdam ya da ağır hapis
cezasını gerektiren suçlardan sanık ya da
hükümlü olup da müzekkere ile aranan
kişilerin, silahlı dolaşarak emniyet ve asayişi
tek başlarına ya da toplu olarak fiilen
tehdit ve ihlal ettikleri anlaşılırsa, teslim
olmaları için radyo ya da televizyonla ilan
edilen bir süre tanınır. Bunlann süre sonunda
teslim olmamaları durumunda polis ve
jandarma silah kullanabilir (m.2).
Asayişi bozucu eylemler bütün hukuk
düzenlerinde suç sayılmıştır. Türk hukukunda
asayiş bozma adı altında genel bir suç
tipi bulunmamakla birlikte “gürültü veya
velvele ile veya yasalara aykırı şekilde
gürültülü bir meslek icra eyleyerek” (TCK
m. 546) ya da “itidal ve muvazene haricinde
bir hal ile başkasının huzurunu bozanlar”
(TCK m. 547) kabahat türünden bir suç
işlemiş olurlar.
İngiliz hukukunda asayişi bozma iki anlamda
kullanılmaktadır. Geniş anlamıyla
alındığında suç kavramını ifade eder, dar
anlamıyla ise toplumdaki düzeni bozucu
etkileri nedeniyle cezalandırılan fiilleri tanımlamak
için kullanılır (örn. kavga, gürültü
yapma, yasa dışı toplantı, meskene zorla
tecavüz, çevreyi kirletme gibi). Bu suçlar
İngiliz hukukunda bir kabahat olarak cezalandırılan
fiillerdir.
Alman Ceza Yasası’nda meskene tecavüz,
insanlara ve mallara karşı tek başına ya da
grup halinde tecavüz, suç sayılan bir eylemi
işleme tehdidi, suç işleme kastıyla dernek
kurmak ya da derneğe üye olmak, tanık
olunan ya da öğrenilen suçları görevli
makamlara bildirmemek, trafik kazası yaptıktan
sonra kaçmak vb asayişi ve kamu
düzenini bozucu eylem sayılarak ağır ceza
yaptırımlarına bağlanmıştır. Gürültü yapmak,
yollarda ya da halka açık yerlerde
güvenlik ve huzuru bozmak, tatil günlerinin
huzurunu bozmak gibi eylemler ise kabahat
türünden sayılarak, bunlar için daha hafif
cezalar öngörülmüştür.