Associated Press

Associated Press (AP), ABD’nin en eski
ve en büyük haber ajansı. Kooperatif
ortaklık biçiminde örgütlenmiş olan AP,
dünyanın en büyük ve seçkin ajanslanndan
biridir.
New York kentinde yayımlanan altı günlük
gazete, 1848’de, transatlantiklerin
ABD’deki ilk uğrak yeri Boston’a gelen dış
kaynaklı haberleri telgrafla tüm ülkeye
dağıtmak için işbirliğine girdiler. Bu kuruluş,
1856’da New York Associated Press
adım alarak çeşitli yerel basın gruplanna
haber satan bir ortaklığa dönüştü. Yerel
müşterilerinin baskısı sonucunda yönetiminde
değişiklik yapma zorunluluğu doğunca,
1892’de, Illinois yasalan çerçevesinde
bugünkü biçimiyle AP kuruldu. Ajansa üye
olmayan Chicago Inter Ocean gazetesi,
1900’de, AP’ye karşı haksız rekabet davası
açtı. Bunun üzerine ajans, şirketleşme mevzuatının,
paydaşların ve paydaş adaylannın
çok sıkı denetlenmesine izin verdiği New
York’a taşındı. New York yasalanna göre,
ortaklık için başvuranlar, ortaklarca geri
çevrilebiliyordu. Chicago Sun gazetesinin
kurucusu Marshall Field’in (III), 1940’lann
başmda AP ajansından dışlanmasına karşı
açtığı mücadele sonucunda, federal antitröst
kuruluşlann yürüttüğü bir kovuşturma
ile AP’nin kısıtlayıcı uygulamalanna son
verildi.
AP’nin, radyoteleprinter aygıtıyla gelen
haberlerin uydu aracılığıyla dağıtımı ve
başka hizmetler için gerekli elektronik donanım
ve bakım masraflanyla giderek kabaran
yıllık bütçesi, 1980’lerin başmda 170
milyon dolan aşmıştır. Bu rakam, dünyadaki
benzer kuruluşlann bütçelerinin çok
üzerindedir. ABD’de 100’den çok, çeşitli
ülkelerde de 50’yi aşkın bürosu olan AP,
2.500’e yakın muhabirden oluşan kadrosu
ile yaklaşık 100 ülkeden topladığı haberleri
paydaş gazetelere dağıtır. Kendi kadrosu
dışında, paydaş gazetelerin 100 bini aşkın
muhabiri de ajansa katkıda bulunur. Ajansa
abone olan gazetelerin sayısı 1980’lerin
başında 6.500’ün üzerindeydi. AP, uzun
yıllar boyunca, haber iletmek amacıyla 600
bin km’yi aşkın telefon hattı kiralamıştır;
ama 1952’de kullanıma giren radyoteleprinter
sistemiyle telefon ihtiyacı azalmaya başlamıştır.
Abonelerin de uygun anten takmasıyla
uydu kullanımı yaygınlaştıkça bu eğilim
giderek güçlenecektir.