Atatürk Kültür Merkezi

Atatürk Kültür Merkezi (a km ), İstanbul’
da Taksim’de, gösteri sanatları, müzik ve
sergi işlevleri için kurulmuş, Kültür ve
Turizm Bakanhğı’na bağlı olarak hizmet
yeren sanat kurumu ve bu kurumun yapısı.
İstanbul’da Batılı anlamdaki sanat etkinlikleri
için bir yapıya duyulan gereksinme
Atatürk Kültür Merkezi
İsa Çelik
1930’lann başlannda belirmişti. Yapının
tasarlanması amacıyla uluslararası bir yarışma
açıldı. Bu yarışmada elde edilmek
istenen, çok işlevlı bir kültür merkezi değil,
Avrupa’daki benzerleri gibi, ağırlıklı olarak
operaların sahnelenebileceği bir yapıydı.
Yarışmayı kazanan proje II. Dünya Savaşı’
nin getirdiği ekonomik zorluklardan ötürü
uygulanamadı.
Savaş bitince 1946’da opera binası yapımı
yeniden gündeme geldi ve mimar Rükneddin
Güney’in hazırladığı projenin uygulanmasına
başlandı. Ama İstanbul Belediyesinin
kısıtlı kaynaklarından böyle bir yapının
gerçekleştirilmesi için gerekli ödenekler
ayrılamadığmdan, kaba inşaatının bir bölümü
tamamlanan yapı 1953’te özel bir yasayla
Bayındırlık Bakanlığı’na devredildi. Bakanlık
bu opera binasını genişletip bir
kültür sitesine dönüştürmeyi öngördü ve
özel bir proje bürosu oluşturarak, yöneticiliğine
mimar Hayati Tabanlıoğlu’nu atadı.
Bu büronun 1956’dan başlayarak projesini
hazırlayıp yapımını denetlediği bina uzun
bir yapım süresi sonunda Nisan 1969’da
bitirilerek Kültür Sarayı adıyla kullanıma
açıldı.
27 Kasım 1970’te çıkan bir yangın, yapının
büyük salonunu ve sahnesini tahrip edince,
geniş bir onanm çalışmasına gerek duyuldu
ve bazı kesimler yeniden yapıldı. 6 Ekim
1978’de bu kez Atatürk Kültür Merkezi
adıyla hizmete açılan yapı, kısmen değiştirilmiş
de olsa, 1969’daki özgün biçiminden çok
farklı değildir.
AKM Türkiye’nin kendi türündeki en büyük
kuruluşudur. Yaklaşık 1300 kişilik bir
büyük salon ile 530 kişilik bir konser salonunu,
275 kişilik bir çocuk sinemasım, 215
kişilik oda tiyatrosunu, sergi salonlarını ve
geniş hizmet mekânlarını içerir. İstanbul
Belediyesince inşasına başlandığında August
Perret’nin üslubuna yakın bir erken modernist
çizgide olan yapı, yeniden tasarımlanma
aşamasının sonunda 1950’lerin yalın akılcıişlevci
anlayışına uygun bir dış görünüm
kazanmıştır.