Ateş gemisi

ateş gemisi, h a r r a k a , ya da b r u l o t a
olarak da bilinir, eskiden düşman gemilerini
yakmak için kullanılan savaş gemisi. Ahşap
gemilere karşı kullanılmış olup, zırhlılann
yapılmaya başlamasıyla ortadan kalkmıştır.
Ateş gemileri, eski teknelere yanıcı ve
patlayıcı maddelerin doldurulmasıyla oluşturulurdu.
Bunlar üç türdü. Sal biçiminde
olanlara yanıcı maddeler yığılıp tutuşturulur,
rüzgâr ve akıntıyla düşman donanması
üzerine gönderilirdi. Bunlar, toplu olarak
501 ateş tuğlası
ya da değişik yönlerden, demirli bulunan
donanma gemileri arasına girerek yangın
çıkanrlardı. İkinci tür ateş gemileri kayık
biçimindeydi. İçleri zift, neft gibi yanıcı
maddelerle doldurulduktan sonra, gözüpek
kürekçiler tarafından gece karanlığında
düşman donanmasına yaklaştırılır ve bordalara
rampa edildikten sonra içindeki yanıcılarla
birlikte ateşe verilirdi. Kürekçiler ise
denize atlar ve gerideki boş kayıklara binip
kendi gemilerine dönmeye çalışırlardı. “İskona”
denen üçüncü tür ateş gemileri iki
direkli olurdu. Yanıcı ve patlayıcı maddelerle
doldurulmuş olarak düşman gemilerine
rampa edilip ateşlenirdi. Gemiciler cankurtaran
kayıklarıyla kaçarlarken, iskonalar
kısa sürede yanıp parçalanarak yanıcıların
deniz yüzüne yayılmasına ve donanmanın
tümünü tehdit eden büyük yangınların çıkmasına
yol açardı. 1770 Çeşme Deniz
Savaşı’nda Ruslar, Osmanlı donanmasını
iskona türünden ateş gemileri ile yakmışlardı.
Ateş gemileri ilkçağdan 19. yüzyıla
değin yelkenli ahşap gemilere karşı en etkili
silah oldu.