kozlu

ariya-puggala (Pali dilinde “soylu kişi”), kısaltılmış biçimi a r î y a , Sanskrit dilinde a r y a – p u d g a l a , Theravada Budacıhğında dört kutsallık düzeyinden birine ulaşmış kişi. İlk kut...

Ariusçuluk, ilk olarak 4. yüzyıl başında, İskenderiyeli rahip Arius tarafından ortaya atılan heretik Hıristiyan öğretisi. Bu görüş, İsa’nın ilahi olmayıp, yaratılmış bir varlık olduğunu ileri sürüyord...

Arius (d. y. 250, Libya – ö. 336, Konstantinopolis), Ariusçuluk(*) olarak tanınan bir dinbilim öğretisinin doğmasına yol açan İskenderiyeli Hıristiyan rahip. İsa’nın yaratılmış, sonlu bir yapısı...

Aritmi, kalp atışlarının aynı şiddette ve düzenli aralıklarla yinelenmemesi. Kalp atışlarının düzensizliği, kalbin kasılmasını sağlayan yapıların istemsiz hareketlerindeki düzensizlikten, kalbin yapı ...

aritmetik-mantık birimi, sayısal (dijital) bilgisayarlardaki ana işlem biriminin, programın komutlarına göre verileri işleyen bölümü. Aynca bak. ana işlem birimi....

Ariş, el-, Mısır’ın Sina’ş-Şameliye (Kuzey Sina) ilinin (muhafaza) yönetim merkezi, kent. Akdeniz kıyısında bulunan kent, ülkenin kuzeydoğusundaki Sina Yanmadasımn en büyük yerleşim birimidir. 1967’de...

Aristotelesçilik, Eski Yunanlı filozof Aristoteles’in görüşlerini benimsemiş, yöntemlerini kullanmış, çeşitli zaman ve kültürlerde oluşmuş felsefe akımlanyla okullarının ortak adı. Temel çizgilerinde ...

Aristotelesçi eleştiri, temelini Aristoteles’ in, Poetika başta olmak üzere çeşitli yazılarından alan, eleştirel edebiyat araştırmasına dayalı bir sistem. Aristoteles’in yaklaşımı, konunun deneysel ve...

Aristophanes (b y z a n t îo n ’l u ) (d. y. İÖ 257 – ö. İÖ 180, İskenderiye), Eski Yunanlı edebi- yat eleştirmeni ve dilbilimcisi. İskenderiye’ nin önde gelen bilim adamlanndan öğrenim gördükte...

Aristophanes (d. İÖ y. 450 – ö. İÖ y. 388), Eski Yunan Komedyasinin en büyük temsilcisi. Oyunlanndan bir bölümü günümüze ulaşmış tek Atinalı komedya şairidir. Yaşamına ilişkin sınırlı bilginin t...

Ariston ( s a k i z l i ) , a r i s t o olarak da yazılır (ü. İÖ 3. yy ortalan), felsefede Stoacı Okulun kurucusu Zenon’un öğrencisi Eski Yunanlı filozof. Stoacı ve kynik düşünceleri birleştirerek ken...

Aristomenes, İÖ 8. yüzyılda Spartahlann köleleştirdiği Messeniahlann giriştiği başansız ayaklanmanın efsaneleşmiş kahramanı. Aristomenes, büyük bir olasılıkla tarihte yaşamış bir kişi olmakla birlikte...

Aristolochiaceae (loğusaotugiller), Aristolochiales takımından, 10 cinsi ve 600 kadar otsu ya da odunsu tırmanıcı bitki türünü içeren familya. Bu bitkilerin çoğu tropik bölgelerde, birkaçı da ıhman bö...

Aristoksenos (d. Tarentum, İtalya; ü. İÖ 4. yy. sonlan), Yunanlı gezimci filozof, Eski Yunan ve Roma dünyasında müzik kuramıyla uğraşan ilk uzmandır. Atina’da, Aristoteles ve Theophrastos’un (İÖ 371/3...

Aristokrasi, küçük ve ayncalıklı bir sınıfın ya da kendilerini yönetici niteliğine en yakın kesim olarak gören bir azınlığın yönetimi. ^Siyasette aristokrasi, Platon ve Aristoteles’e göre toplumun en ...

Aristobulos II (ö. İÖ 49), Yahuda eyaletinin Hasmon (Makabe) hanedanından gelen krallannm sonuncusu. Annesi Salome Alexandra’mn İÖ 67’de ölmesi üzerine, kardeşi ve rakibi II. İoannes Hyrkanos’u(*) yen...

Aristobulos I, ju d a s a r i s t o b u lu s olarak da bilinir (ö. IÖ 103), Yahuda eyaletinin Hasmon (Makabe) hanedanından gelen kralı. İÖ 104’te annesinin tahtını ele geçirdi. İS 1. yüzyılda yaşayan ...

Aristippos (d. y. İÖ 435, Kyrene, Libya – ö. 366, Atina), Sokrates’in izleyicilerinden ve haz etiğini inceleyen Kyrene hedonizm okulunun kurucusu filozof (bak. Kyrene Felsefe Okulu). Sokrates’in...

Niyobyum, sodyum ve kalsiyum oksit flüor (NaCa Nb2OöF) yapısında, camsı sekizyüzlü kristaller ve düzensiz kütleler halinde bulunan karmaşık oksit minerali. Kimyasal yapısındaki niyobyumun yerini tanta...

Değişik kimyasal bileşimlere sahip, kayaç oluşturucu silikat mineralleri grubunun ortak adı. Bu önemli mineraller grubunda özellikle kalsiyum, magnezyum ve demir bakımından zengin üyeler egemendir. Ad...