Avokado Defnegiller

avokado, defnegiller (Lauraceae) familyasından,
tereyağağacı olarak bilinen Persea
americana’mn meyvesi. Anayurdu, batı yankürenin
Meksika’dan And bölgelerine kadar
olan bölümüdür. İnce uzun ya da
dallanarak yayılmış olan ağacm yapraklan
elips biçiminde ve 100-300 mm uzunluğundadır.
Sık salkımlar oluşturan küçük, yeşilimsi
çiçekleri taçyapraklardan yoksundur;
altı periant (çiçekörtüsü) lobu, üç dizi
halinde sıralanmış dokuz tane erkekorganı
ve birhücreli yumurtalığı vardır. Meyveleri
biçim, büyüklük ve renk açısından çok
çeşitlilik gösterir; Meksika’da yetişen avokadolar
ancak tavuk yumurtası büyüklüğündeyken,
bazı çeşitlerde meyve ağırlığı
1-2 kg’a kadar ulaşır. Bazı çeşitlerde yuvarlak,
bazılannda armut biçiminde olan meyvelerin
renkleri de yeşil ile koyu mor
arasında değişir. İki çenekli(*) olan tek ve
büyük tohum, yuvarlak ya da koni biçimin-
Avokado (Persea americana)
S.A. Scibor-Shosta!/EB Inc.
dedir. Meyvelerin kabuğu bazen bir elma
kabuğu kadar ince, bazen de kalın ve
odunsudur. Kabuğun altındaki yeşilimsi ya
da sanmsı renkli etli bölüm çok yağlıdır ve
tadı fıstığı andırır. Bileşiminde tiyamin,
riboflavin ve A vitamini bulunan avokadonun
bazı çeşitleri yüzde 25 oranında doymamış
yağ içerir. Avokado bazı ülkelerde
salatalara katılır; Meksika mutfağında
önemli bir yeri olan guakamole sosunun
yapımında püre halinde kullanılır.
İspanyol işgalinden önce Amerika’nın tropik
bölgelerinde yaygın olarak yetiştirilen
avokadonun bahçe tanmmda önem kazanması
ancak 20. yüzyılın başlanna rastlar. Bu
yıllarda bahçeciler aşılanmış avokado ağaçlannın
kolay yetiştirildiğini, üstün nitelikte
fide elde edilebildiğini, aşılanmış ağaçlann
hep aynı büyüklük ve kalitede meyve verdiğini
fark ederek avokado yetiştiriciliğine
eğildiler.
ÖzelUkle ABD’de Florida ve California’
da, Kuzey Afrika’da, aynca daha küçük
çapta Çin, Brezilya, Hawaii, Avustralya ve
bazı Büyük Okyanus adalannda avokadoyu
işleyen bir sanayi dalı gelişti. Avokadonun
en sevilen meyve olduğu Meksika’da yıllık
üretim çok yüksektir. İsrail’de bitkinin ticari
ekimi yapılır; öbür Akdeniz ülkelerinde
de çok sayıda avokado ağacı vardır.
Bahçecilikte avokadolar Meksika, Batı
Hindistan ve Guatemala ırklanna aynlır.
Bazı botanikçilerin ayû bir tür (Persea
drymifolia) olarak kabul ettiği Meksika
ırkının anayurdu Meksika’dır. Anason kokulu
yapraklan, küçük (90-240 gr), ince
kabuklu ve lezzetU meyveleriyle tanınan
Meksika avokadosu, öbür ırklann yetişmediği
soğuk bölgelere dayanıklı olduğu için
özelUkle değerlidir. Orta Amerika’nın yüksek
kesimlerine özgü olan Guatemala ırkı
soğuğa Meksika avokadosu kadar dayanıkh
değildir; olgunlaşma dönemi öbür ırklannkinden
farklı olan, kalın, odunsu kabuklu
ve orta büyüklükte (240-1.000 gr) bir meyvesi
vardır. İri meyve veren Batı Hindistan
ırkının üretimi ABD’de, Florida’mn güneyinde
yapılır. Bu üç ırkın doğal çaprazlaması
sonucunda türeyen kanşık özelliklerdeki
pek çok çeşitten bazılan ticari açıdan önem
taşır.