BAĞDÂTLI İSMÂİL PAŞA

Osmanlı Devletinin son devirlerinde yetişen asker, araştırmacı ve biyografi yazarı. Baban âilesinden Baban Mehmed Emir Efendinin oğludur. 1839’da Bağdât’ta doğdu. 1920’de İstanbul’da vefât etti. İlk tahsîlini memleketinde yaptı. Irak’tayken askerî mektepte okudu. Çeşitli askerî birliklerde görev yaptı. Jandarma Dâiresi İkinci Şûbesi Müdürüyken 1875’te İstanbul’a yerleşti. 1908’den îtibâren Mirlivâ rütbesi ile Jandarma Dâiresi Müdürlüğüne tâyin edildi. Bu arada İlmî araştırmalarla meşgul olup, uzun bir çalışma neticesinde Kâtib Çelebi’nin Keşf-üz-Zünûn adlı eserine iki ciltlik bir Zeyl (ek) yazdı. 1920 (H. 1339)de İstanbul’da vefât etti. Meşhurluğunu yazmış olduğu eserden almış olan Bağdâtlı İsmâil Paşanın ilk eseri; îzâh-ül- Meknûn fî Zeyl-i alâ Keşf-üz-Zünûn’dur. İki cilt hâlinde yazdığı bu zeylde 19.000 kadar kitâbı tanıtmaktadır.
Hediyyet-ül-Ârifîn ve Esmâ-ül-Müellifîn ve Asâr-ül-Musannifîn adıyla yazdığı ikinci eseri de iki cilt olup, Arapçadır. Alfabetik olarak tertib edilmiş olan bu eserde, bir müelliften (yazardan) bahsedilirken sırayla müellifin adı, babasının adı, nisbeti yâni şöhreti, lakabı, memleketi, mezhebi, vefât târihi, Türk olup olmadığı ve eserleri yazılmıştır.