BALABAN (Gıyâseddîn Uluğ Han)

on üçüncü asır başlarında Kutbeddîn Aybek tarafından kurulan Delhi Memlûk İmparatorluğunun İl- tutmuş’tan sonraki en büyük hükümdârı. Doğum yeri ve târihi kesin olarak bilinmemektedir. İltut- muş’un çocukları, zamânında çökmeye ve dağılmaya yüz tutan devleti yeniden kuvvetlendirmiş, Hindistan’ı Moğol istilâsına karşı korumaya muvaffak olmuştur. Sonradan Alâaddîn Kalaç’ın Hindistan’da İslâm nüfûzunu genişletip kuvvetlendiren parlak fütûhâtına bir zemin hazırlamıştır. Balaban, İltutmuş devrinde Delhi İmparatorluğumda görev aldı ve kısa zamanda emir-i şikâr ve ardından mirâhurluğa getirildi. 1246 yılında Sultan Nâsıreddîn Mahmûd’un nâibi oldu. 1249’da kızını Sultan ile evlendiren Balaban, çok geçmeden Han-ı âzam yâni Uluğ Hanlık gibi yüksek bir mevkii ele geçirerek ordudaki üstünlüğünü de sağladı. Bu görevi sırasında 1258’de Moğol ordularını peşpeşe bozguna uğratarak, binlerce Müslüman ve Hintli esiri kurtarmaya muvaffak oldu. Şubat 1266’da Nâsıreddîn Mahmûd ölünce yerine halefi olmayınca, akrâbalık dolayısıyla Balaban tahta geçerek, Gıyâseddîn ün- vânını aldı. Balaban ilk olarak devlet idâresini sağlamlaştırdı. Başkent civârmdaki ormanlık sâhalarda yaşayan Meoları itâatı altına aldı. Balaban’ın en büyük düşüncesi Moğol tehlikesiydi. Bu sebeple Hindistan’da yeni fütûhâtta bulunmaktan ve imparatorluğunu genişletmekten çekiniyordu. Hattâ bu tehlikeyi fırsat bilen ve aynı zamanda merkeze çok uzakta bulunan Bengal Vâlisi Tuğrul Han, Balaban’a isyân etti. Üzerine gönderilen kuvvetleri bozdu. Bu duruma son derece sinirlenen ve is- yânın büyümesinden endişe eden Balaban, bizzat sefere çıktı. Bengal’in bataklık topraklarında bin- bir zorlukla ilerleyen muazzam ordu, Tuğrul Han tehlikesini ortadan kaldırmadan geri dönmedi. Lahna- uti’ye dönen Balaban, Tuğrul Han ile işbirliği edenleri şiddetle tâkib ettirdi ve hepsini cezâlandırdı. Daha sonra Bengal’in idâresini Buğra Hana bırakarak Delhi’ye döndü.