BANGLADEŞ

DEVLETİN AD I……………Bangladeş Müslüman Halk Cumhûriyeti BAŞŞEHRİ…………………………………………….Dakka NÜFÛSU……………………………………….115.500.000 YÜZÖLÇÜMÜ……………………………..143.998 km2 RESMÎ DİLİ Bengal dili ve Urduca DÎNİ…………………………………………………………İslâm PARA BİRİMİ…………………………………………..Taka
Güney Asya’da Müslüman bir devlet. 1971 senesine kadar Pakistan’ın “Doğu Pakistan” adlı eyâleti, daha önceleri de İngilizlerin Kıta Hin- di’nde Bengal eyâleti idi. Kuzey-güney arası 625 km, doğu-batı arası 304 kilometredir. Târihi Bangladeş, M.Ö. bölgede hüküm süren büyük devletlerin, M.S. 750-1200 arasında yerel Palas Hânedânların hâkimiyeti altında kaldı. Onuncu asırdan îtibâren Müslümanlar bölgeye hâkim olmaya başladılar. Bangladeş 12. asırdan 1757 yılına kadar Müslümanların idâresinde, 1757’den 1905 yılına kadar İngilizlerin hâkimiyetinde kaldı. 1947 yılında da Müslüman kesimi “Doğu Pakistan” adıyla Pakistan’ın bir eyâleti oldu. 1969 yılına kadar Pakistan’ın eyâleti olarak kaldı. 28 Kasım 1969’da meclis üyelerinin teşkili için yapılan seçim propagandaları es- nâsında Mûcib-ür-Rahmân ve onun “Avâmî Partisi” seçim propagandalarını Doğu Pakistan’a muh- târiyet vereceği vâdi üzerine kurmuştu. Aralık 1970’de yapılan seçimler neticesinde Avâmî Partisi 313 sandalyeden 167’sini aldı. 1 Mart 1971’de Millet Meclisinin teşkili ertelendi. Bu durum Doğu Pakistan’da meşrû hakların ihlâli sayıldı ve genel greve gidildi. Bunun üzerine ordu, grevcilerin üzerine gitti ve iç harp başladı. Bir kısım halk da
binlerce insan evsiz, barksız ve aç kalmıştır. Ja- muna Irmağının kolları olan Tistua ve Astrai ırmakları, ovanın kuzey bölümünden geçerler. Bu bölgede çok sayıda bataklık ve sazlık bulunmaktadır. 9300 kilometrekarelik bir yer kaplayan Ba- rind Ovası, orta kesimde 6350 kilometrekarelik yer kaplayan Madhupur Platosu ve Meghna Irmağının doğusundaki Lalmai Tilas bölgeleri, alüvyonların meydana getirdiği başlıca plato alanlarıdır. Fe- ni Irmağının güneyinde uzanan Chittagong bölgesi, tepeler, vâdiler ve ormanlarla kaplıdır. Buraları ülkenin başlıca dağlık bölgesidir. Yüksekliği ortalama 600 metredir. İklimi Genel olarak Muson iklimi görülür. Ülkeye düşen yağış miktarı yüksek olup, metrekareye 1270- 5080 mm arasında değişir. Nem oranı yüksekliği,
Bangladeş’in liman şehri olan Cihittagong’daki Kadem Mübarek Câmii (üstte). Chittagong liman şehrin’deki asma köprü (solda).
bunaltıcı sıcaklara sebeb olmaktadır. Ocak ayında en yüksek sıcaklık 25-26°C arasında değişmektedir. Yazın ise 30-35°’ye kadar ulaşır. Yıllık siklonlar ülkeye büyük zararlar vermekte, bilhassa sâhil şehirlerinde büyük hasara sebeb olmaktadır. 1970 yılındaki bir fırtınada 500 bin insan ölmüş ve yüz binlercesi de evsiz, barksız kalmıştır. Tabiî Kaynakları Bangladeş Ovası eskiden ormanlarla kaplıydı. Ekilecek alanları az olduğu için ormanların büyük bir kısmı yok edilmiş ve bugün sâdece iki orman kalmıştır. Bunlardan birisi Madhupur olup, alüvyon platosudur ve 4140 kilometrekarelik bir kısmı yapı malzemesi için elverişli ağaçlarla kaplıdır. İkinci orman ise güneydeki Sundarbans kıyı bölgesindeki ormanlardır. 5960 kilometrekarelik bir alanı, bataklıklar arasındaki adacıklar