BURÇAK

BURÇAK (Lathyrus), Alm. Platterbse, Wicke (f),
Fr. Gesse (i), İng. Common vetch. Familyası: Baklagiller
(Legüminasae). Türkiye’de yetiştiği yerlen Trakya ve
Anadolu. 160 kadar türü Kuzey Yarım Kürenin mutedil
bölgeleri ile Güney Tropik bölgelerde yetişen ve
yetiştirilen yıllık veya çok yıllık yem ve süs bitkileri.
Akburçak (lathyrus satıvus), Sanburçak (lathyrus
aphaca) türlerinin tohumları zehirlidir. Tohumlarının
bileşiminde nişasta, yağ ve proteinden başka toksik
(zehirli) maddeler vardır ki, insan ve hayvanlar için
zehirlidir. Uzun süre una karışmış ekmeğini yiyen insanlarda ve tohumunu yiyen hayvanlarda, vücudun
belden aşağı kısımlarında, bacaklarda ağrılar, yanmalar
ve nihayet felç ile sonuçlanan zehirlenmeler olur ki,
buna “latirismus” hastalığı adı verilir. Bu hastalık
Akdeniz çevresi memleketlerinde, Hindistan ve bizde
Güney Anadolu’da görülür.
BURÇAK (Vicia ervilla), Alm. Platterbse (f), Fr.
Vesce (f), İng. Vetch. Familyası: Baklagiller (Leguminnosae).
Türkiye’de yetiştiği yerler: Anadolu ve Trakya.
Kökü dik ve esmer renkte, sapları köşeli ve 25-30 cm.
– boyunda, çalı manzarasında, yaprağı 8-10 çift yaprakçıktan
müteşekkil ve nihayetleri sülüklü, çiçeği sarımtırak
beyaz renkte, daneleri çok küçük, köşeli,
kırmızımtrak esmer renkte, baklagiller familyasına
bağlı yıllık bitki.
Burçak hemen hemen memleketimizin her yerinde
yetiştirilmektedir. En çok Orta Anadolu ve Ege
Bölgesi’nde üretilir. Burçağa, Doğu Anadolu’da
“Küşne” derler. Üretim miktarı senede 85.000 ton
kadardır.
Burçak danelerinin büyüklük ve küçüklüğüne,
danelerin renklerine ve dane üzerindeki lekelere göre
çeşitlere ayrılır. Memleketimizde ise yetiştikleri yere
göre ad alırlar. Burçağın yetiştirilmesi: Burçak için toprağın
bir defa işlenmesi yeterlidir. Erken ekmek gerektir.
Bu suretle verim daha ‘ fazla olur. Ekimi
memleketimizde serpme olarak yapılır. Dönüme (Takriben
1000 m2) 8-10 kilo tohum sarf edilir. Tohum
ekildikten sonra tırmıkla toprağa gömülür. Tohumları
küçük olduğundan pek derine gömmemelidir.
Burçak sık biter. Boylanmadığı için çapalanmaz.
Yabani otlar görülürse, elle toplanır. Bitkilerin sarardığı
ve baklaların kuruduğu zamanda hasada geçilir. Burçak
yeşil olarak koyunlara yedirilir. Daneleri sığırlara
verilir. Kuvvetli bir hayvan yemidir.