wiki

ABÂDİYYE veya İBÂDİYYE i. Adını VII. yy. sonunda yaşamış âlim Abdullah bin İbâd veya Abâd’dan alan «Haricîler» mezhebine verilen ad. Bu mezhep, VIII. yy.’da Kuzey Afrika’da yayıldı, Tiaret’te bir sülâ...

ABÂDÎ MEHMED ÇELEBİ, osmanlı hukuku âlimi (Amasya, ?-?, 1554). Tahsilini İstanbul’da yaptı, Kemalpaşazade’den ders okudu. Fetva eminliğine kadar yükseldi. Mecmua-i Fetâvâ (Fetvalar Derlemesi) adlı bas...

makbul bir hint kâğıdı. Adını, imal merkezlerinden olan Devletâbâd (Hindistan) şehrinden aldığı söylenir. El yazması kitapların çoğu âbâdî üzerine yazılmıştır. Mürekkebi emmesi ve yazıyı göstermesi ba...

ABADAN (fars. âbâdan), İran ’da şehir (6. eyalet), Basra körfezine Şattülarap ırmağının adalarından biri üzerindedir. 226 000 nüf. Anglo-iranian Oil Company, Abadan şehrinde dünyanın en büyük petrol r...

ÂBÂD sıf. (fars. âbâd). Esk. [Türkçede daha çok etmek, eylemek, olmak yardımcı fiilleriyle kullanılır; âbâd etmek, âbâd eylemek]. Mamur, bayındır; Pâdişahlar dâd ile mülkini âbâd eyledi (Hoca Dehhanî)...

ABACO (Evaristo d a l l ’) . İtalyan bestecisi (Verona 1675-Münih 1742). Torelli’nin, sonra da Vitali’nin öğrencisi. 1704-1715 yıllarında Bavyera prensinin daire müzikçisi olarak çalıştı, onunla birli...

yapılan kalın ve kaba kumaş. Eskiden cüppe, hırka, potur, çakşır, kalçın ve terlik yapımında kullanılırdı. Bugün de memleketimizin bazı bölgelerinde kullanılmaktadırAyağında bir aba potur vardı (R.N. ...

ÂB i. (fars. âb, su). Esk. Su; Hevayı âteş ü âb, âbı hâksâr edemem (Nabi). || Deniz, nehir, göl: Sararak cismimi bir muhteşem ridâ gibi âb (Ahmed Hâşim). Bir âlem-i hayâle dalan âb uyanmasın (Yahya Ke...

AASEN (İvar), norveçli dil bilgini ve şair (Volden 1813-Oslo 1896). Köylü çocuğuydu. İlkokul öğretmenliği yaptı, kendi kendini yetiştirdi. Norveç’in birçok yerini gezip dolaştıktan sonra Det Norske Fo...

AARSCHOT (fr. A e rsch o t), Belçika’da şehir; 12 100 nüf. Louvain’in kuzeydoğusunda Demer suyu üzerindedir,...

AARHUS veya ARHUS, Danimarka’da şehir ve liman; Jylland’ın doğusunda, Aarhus koyu kenarında bir İdarî bölge (amt) merkezidir; 117 700 nüf. üniversitesi vardır. İşlek olan limanda çeşitli sanayi müesse...

EGINHARD veya EINHARD, Karolenjler devri bilgini (Maingau, Main vâdisi 770’e doğr.-Seligenstadt 840). Fulda’da Bangolf’- tan ders gördü. 796’da Charlemagne’ın sarayına girdi, geniş bilgisi ile dikkati...

EGİDİO ROMANO veya EGİDİO COLUMNA, Augustinus tiarikatına bağlı rahip (Roma 1243’e doğr .-Avignon 1316). Aziz Tommaso’nun öğrencisi. Paris’te okudu. ,1292’de tarikatın başına geçti. 1295’te Bourges ba...

EGİDİO CANİSİO, yüksek rütbeli İtalyan rahibi (Vitérbo 1465’e doğr.-ay.y. 1532). Hümanist ve vaiz. 1488’de Augustinus tarikatına girdi, geniş bilgisiyle kendini gösterdi. 1507’de tarikatın başına geti...

EGİCA (öl. Toledo 702), vizigot kralı (687- 702). 681’de Ervigius tarafından tahttan indirilen Wamba’nin yeğeni idi. Fakat, gasıp Ervigius, iki aileyi barıştırmak amacıyle kızı Cixilona’yi onunla evle...

EGG (Augustus Leopold), İngiliz ressamı (Londra 1816-Cezayir 1863). Bir silâhçının oğluydu. 1860’ta Royal academy’den mezun oldu. 1853’te Dickens ve Wilkie Collins ile İtalya’ya gitti. Egg, üstün kabi...

EGER, Macaristan’da şehir, Heves idare bölgesinin merkezi, Mâtra tepeleriyle Bükk kütlesi eteğinde, meyve bahçeleri ve bağlarla örtülü bir bölgenin merkezinde; 40 000 nüf. XIII. yy .dan kalma bölümler...

EGEMENLİK i. (egemen*den egemen-lik). Egemen olma, buyruğunu yürütme: Şart padişahlığı nerede, halk egemenliği nerede (F. R. Atay). Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Eş ani. HÂKİMİYET. ‘ —...

EGEMEN sıf. (esk. türk. ige, sahip’ten egemen). Yeni, idaresini hiç bir kısıtlama veya denetime bağlı olmaksızın sürdüren, bağımlı olmayanı,Egemen Devlet. Eşanl. h âkîm ....

EGELİ (Reşid Şerif), türk bankacısı (Balıkesir 1910). Kabataş lisesini, Mülkiye’yi bitirdi. Maliye bakanlığı tetkik memuru, Ziraat bankası müfettişi (1934-1939), İstanbul şubesi müdür muavini ve müşte...