DALYAN

DALYAN; Aim. Staatnetz (n), Fr. Bordique bourdique
(f), İng. Weir for fishing. Balıkçılıkta mühim
yeri olan bir çeşit avlanma sistemi. Dalyan, göl
ve ırmak ağızlarında, denizin kıyıya birkaç yüz
metre yakınlarında kurulur. Birçok ağ, direk, halat
gibi elemanlardan meydana gelir.Denizde dikdörtgen
şekli verilecek biçimde kazıklar çakılır.
Kazıklar arasına kurşun uçlu ağlar sarkıtılır. Dar
kenardan bırakılan bir giriş kapağından balıkların
ağa girmesi sağlanır. Bu kapak bir makara ile toplanıp
açılır. Balıklar içeri girince makara bırakılarak
çıkışa mâni olunur. Dalyanın giriş kısmında
vigla denilen direkler üzerinde bekleme yeri bulunur.
Burada dâimâ bir kişi bekler. Balıklar girince
kapak indirilip içeri giren balıklar dipte bulunan bir
ağın yukarı çekilmesiyle toplanıp teknelere çekilir.
Dalyanlar umûmiyetle üç kısımda toplanır:
1. Karadeniz Boğazı ile Marmara’nın kıyı sularında
kurulan “asıl dalyanlar.” Bunların alt kısımları
tamâmıyla kapalıdır. Bu dalyanların “şire
dalyanı”, “büyük şire dalyanı”, “yarım şire dalyanı”,
“çekme dalyanı” olarak isimlendirilen değişik
tipleri de vardır. Asıl dalyanların, yaz ve kış mevsiminde
kurulmak üzere iki çeşidi mevcuttur.
2. Çoğu zaman ırmak ve göllerin ağızlarına kurulan
“çubuklu dalyanı” ismiyle anılan dalyanlar.
Bunların diğer bir adı da “kotra”dır. Bunlarda ayrıca
ağ kullanılmaz3. Akdeniz’de kullanılan orkinos ve torik balıklarını
avlamak için kurulan “direksiz dalyanlar.”
Yurdumuzda en verimli dalyanlar; Köyceğiz
(Muğla), Güllük (Muğla), Büyük Çekmece (İstanbul)
ve Karataş (Adana) dalyanlarıdır. Dalyanlarda
en çok kefal, levrek, çipura avlanır.
Bugün dalyanların kurulu olduğu kıyılardaki
yerleşim bozukluğu, deniz kirliliği, bol ışık ve
gürültünün olması, balık sürülerinin yer değiştirmesinde
büyük rol oynar. Bâzı plânsız avlanmalar,
göç eden balıkların kıyılara sokulmadan geçip gitmelerine
yol açmaktadır. Bu kötü şartlar sebebiyle,
çok büyük emek ve harcamalar yaparak kurulan
dalyanlar verimsizleşmekte ve önemini kaybetmektedir.
Ayrıca gırgır, trol ve elektronik araçlarla
yapılan balık avcılığı da dalyan avcılığına darbe
vurmuş, balık avlama yatakları bu vesilelerle
yok denecek kadar azalmıştır