ERGENEKON DESTANI

ERGENEKON DESTANI; Göktürklerin türeyişini
anlatan destan. Belli başlı iki kaynağa dayanır.
Birinci rivâyet; Ebü’l-Gâzi Bahadır Han tarafından
yazılan Secere-i Türkî’nin rivâyeti olup
şu şekildedir:
Oğuz Han soyundan olan İlhan, Moğol iline
hüklimdâr oldu. Bu sırada Tatarların başında Sevinç
Han vardı. Aralarında savaş çıktı. İlhan dâimâ
gâlip geliyordu. Sevinç Han, Kırgız Hanına
birçok adamlar ve hediyeler göndererek onu kendi
tarafına çekti. Oralardaki kabilelerin en kalabalığı
Moğollar olduğundan, bütün savaşlarda
gâlip geliyorlardı. İdârileri altındaki insanlara
kötü davrandıklarından, kabileler tarafından sevilmezler,
hep kötülenirlerdi. Bundan dolayı bütün
kabileler Moğollardan öç almak üzere anlaştı.
Hepsi birleşerek Moğollar üzerine yürüdüler.
Moğollar çadır ve sürülerini bir yere toplayıp etrâfına
hendek kazdılar. Beklemeye başladılar.
Sevinç Han geldi ve savaş başladı. On gün savaşıldı.
Hepsinde Moğollar kazandı. Bunun üzerine
Sevinç Han bütün beyleri toplayarak gizli bir
toplantı yaptı. Ertesi gün tan yeri ağarırken çadırlarını
kaldırıp, işe yaramıyan mallarını bırakarak
çekildiler. Moğollar bunların yenildiklerini
ve kaçtıklarını sanarak kovalamaya başladılar.
Tatarlar geri dönüp savaşmaya başladılar. Bu sefer
Moğollar yenildi. Kaçanları da ordugâha gelinceye
kadar kılıçtan geçirdiler. Çocuklarını esir
ettiler.
Sevinç Han, Moğolları yendikten sonra ülkesine
döndü. İlhan’ın oğulları ve bütün Türkler bu
savaşta ölmüşlerdi. Yalnız en küçüğü olan Kıyan
kalmıştı. Kıyan, o yıl evlenmişti. İlhan’ın kardeşinin
oğlu Nüküz de o yıl evlenmişti. Bunların
ikisi de aynı bölükten iki kişiye esir olmuştu. Savaştan
on gün sonra bir gece atlarına binip hanımlarıyla
birlikte kaçtılar. Savaştan önce ordu
kurdukları yere geldiler. Düşmandan kaçıp gelen
deve, at, öküz ve koyunlar orada toplanmıştı. Onları
da alarak daha emin bir yer aradılar. Sarp dağları
aşarak geniş ve bolluk bir vâdiye varıp yerleştiler.
Oraya Ergenekon ismini verdiler. Burada
dört yüz sene yaşayıp çoğaldılar. Oraya sığmaz oldular.
Toplandılar ve buradan çıkmanın yolunu
aradılar. Bir demirci, dağın bir yerinde demir mâdeni
olduğunu ve onu eritirlerse yol bulup çıkacaklarını
söyledi. Orayı eriterek, bir deve geçecek
kadar yol açıp geçtiler. Bu geçiş esnâsında bir
bozkurt gelerek kendilerine yol gösterebileceğini
söyledi. Kurdun peşinden giderek Ergenekon’dan
yol bulup çıktılar.
Ergenekon’dan çıktıklarında, Türklerin başında
Börte Çene bulunuyordu. Börte, bütün boylara
elçiler göndererek Ergenekon’dan çıktıklarını
bildirdi. Tatarlar bunların üzerine yürüdü ve
çok çetin savaş oldu. Tatarları kılıçtan geçirdiler.
Mallarını zaptettiler. Küçüklerini esir ettiler ve
eski yurtlarına yerleştiler. O boyların en kuvvetlisi
oldular. Bu destanı, her ne kadar Moğollar kendilerine
mâl etmeye çalışırlarsa da, bu Türklerin
destânıdır. Câmi’üt-Tevârih’i yazdıran Geyan
Han, Cengiz’in soyundandır. Secere-i Türk’ün
yazarı Ebü’l-Gâzi Bahadır Han da Cengiz soyundan
bir hükümdârdı.
Çin kaynaklarında çeşitli rivâyetler bulunmaktadır.
Doğru olan Hunlarm bir kolu olan Göktürklere
âit bir destan olmasıdır.