LİZOZOM

LİZOZOM; Aim. Lysosome, Fr. Lysosome, İng.
Lysosome. Sitoplazmada bulunan bir hücre organeli.
Yuvarlak-oval kesecikler şeklinde olup, elektron
mikroskobunda görülebilirler. Dışları tek birim
zarla çevrili mikroskobik havuzcuklardır. İçlerinde
bir dizi yıkıcı sıvı enzimler (biokatalizör)
ihtivâ ederler. Bunlardan belli başlıları; asit fosfataz,
beta glukruronidaz, hyaluronidaz, lizozim,
asit lipaz, asit dezoksiribonükleaz, kollagenaz,
aril sülfataz, fagositin olarak sıralanabilir. Lizozomlar,
hayvansal hücrelerin sitoplazmalarında
bol miktarda bulunurlar. Alyuvar hücrelerinde lizozom
yoktur. İçlerindeki enzimler hücrenin endoplazmik
retukulumunda sentezlenir.
Enzimlerinin etkisiyle ölü dokuların otolizine
(kendi kendini sindirme) sebeb olduklarından “intihar”
kesecikleri olarak da bilinirler. Metamorfoz
esnâsmdaki gelişme devrelerinde vâki olan doku
yıkımlarını yönettikleri gibi, hücre içi sindirimini
de sağlarlar.
Lizozomlar, hücre tarafından yutulan maddeler
veya hücrenin yaşlanan sitoplazma kısımları ve
organellerini sindirmekle görevlidirler. Fazla çalışmalarında
hücrenin kendi kendisini yok etmesine
doku harabiyetine, az çalışmalarında ise belli maddelerin
aşırı depolanmasıyla ortaya çıkan depo
hastalıklarına sebeb olabilirler.