MAHMÛD ESAD BOZKURT

MAHMÛD ESAD BOZKURT; Türk hukukçu
ve siyâset adamı. 1892’de Aydın’ın Kuşadası ilçesinde
doğdu. İstanbul Hukuk Mektebini bitirdikten
sonra İsviçre’de Lozan ve Freiburg Üniversitelerinde
hukuk öğrenimi gördü. Bu öğrenimi sırasında Batı
ve Roma hukukunu derinlemesine inceledi. OsmanlI
Kapitülasyonları Rejimi Üzerine adlı teziyle
1918’de hukuk doktoru oldu. İzmir’in Yunanlılar
tarafından işgâl edilmesi üzerine Türkiye’ye dönerek,
Aydın’da Kuvâ-yı Milliye hareketine katıldı.
İlk TBMM’ye İzmir Milletvekili olarak girdi. Londra
Konferansına gideri heyette bulundu. 1922-23
senelerinde İktisat Vekili (Mâliye Bakanı), 1924-
1930 senelerinde Adliye Vekili (Adâlet Bakanı)
olarak vazife yaptı. Bakanlığı sırasında Avrupaî
tarzda geliştirilen hukuk inkılâbında önemli rol aldı.
1926’da İsviçre’den alman Medenî Kânun, Borçlar
Kânunu, İtalya’dan alman Cezâ Kânunu, Almanya
ve İtalya’dan alman Ticâret Kânunu onun bakanlığı
sırasında kabul edildi. Bunları, Cezâ Muhakemeleri
Usûlü Kânunu, Deniz Ticâret Kânunu,
Türk Vatandaşlık Kânunu, İcra İflâs Kânunu ve
Belediye Kânunu tâkib etti.
1926’da Ege Denizinde Türk gemisi Bozkurt
ile Fransız gemisi Lotus’un çarpışmasıyla Türkiye
ve Fransa arasında meydana gelen uyuşmazlıkla ilgili
olarak Milletlerarası Lahey Adâlet Dîvânında
görülen dâvâda Türk hükümetini temsil etti. Yaptığı
başarılı savunmayla dâvâyı kazandı. Bu sebeple
Bozkurt soyadını aldı.
Ankara Hukuk ve Siyâsal Bilgiler Fakültelerinde
anayasa ve devletler hukuku profesörlüğü yapan
Mahmûd Esad Bozkurt İstanbul Üniversitesinde
de Türk inkılap târihi dersi okuttu.
Hayâtını batı hukuk sisteminin Türkiye’de
yerleşmesi, Atatürk inkılaplarının gerçekleşmesi
ve yayılması için sarfeden Mahmûd Esad Bozkurt,
21 Aralık 1943’te İstanbul’da öldü. Lotus
Dâvâsmda Türkiye-Fransa Müdâfaaları, Türk
İhtilâlinde Vatan Müdâfaası, Devletlerarası
Hak, Atatürk İhtilâli adlı eserleri vardır.