MAHMÛDE OTU (Convolvulus scammonia)

MAHMÛDE OTU (Convolvulus scammonia);
Aim. Shammoniumwurzel, Fr. Sc ammo
nee (f), İng. Scammony plant. Familyası: Sarmaşıkgiller
(Convolvulaceae). Türkiye’de yetiştiği
yerler: Anadolu.
Temmuz-ağustos ayları arasında, sarımsı-beyaz
renkli çiçekler açan, çok yıllık, otsu, sürünücü
ve sütlü bir bitki. Gövdeleri ince, tüysüz ve
sarıkçıdır. Yaprakları üç köşeli ve ok şeklindedir.
Çiçekler, dalların ucunda 3-5 çiçekli durumlar yaparlar.
Çiçek parçaları beşli olup, çan şeklindedir.
Meyveleri saman renginde, tohumları köşeli ve
siyahımtrak renklidir.
Kullanıldığı yerler: Bitkinin kökü ve köklerinden
elde edilen kurutulmuş usâre kullanılır.
Kökler bir çakı ile çizilir, akan süt kaplarda toplanırve güneşte kurutulur. Kökün yaşına ve toprağın
cinsine göre verim değişiktir. Genellikle bir kökten
2-4 gram mahmûde elde edilir. Yaşlı köklerde
verim fazladır. Saf mahmûde, sarımsı esmer renktedir.
Mahmûde şeker, nişasta, müsilaj, tanen ve reçine
ihtivâ eder. Müshil etkisi sebebiyle günde
0.30-0.50 gram hap hâlinde alınabilmektedir.
Eskiden Osmanlı Devleti zamanında önemli
bir ihraç maddesi idi. Şimdi azalmış olup nâdir olarak
bulunmaktadır.