MAKKÂRÎ

MAKKÂRÎ; on dördüncü yüzyılda Kuzey Afrika’da
yetişmiş olan, tefsir, tasavvuf, edebiyat ve
Mâliki mezhebi fıkıh alimlerinden. İsmi, Muhammed
bin Muhammed bin Ahmed’dir. Künyesi
Ebû Abdullah’tır. Aslen Tunus’un Zâb bölgesi köylerinden
Makkar’dan olduğu için Makkârî, Tilemsan’da
doğduğu için Tilemsânî nisbeleriyle
meşhur oldu. Doğum târihi kesin olarak bilinmemektedir.
1358 (H.759) senesinde Fas’ta vefât etti.
Tilemsan’da defnedildi.
İlk tahsiline doğum yeri olan, Tilemsan’da başlayan
Ebû Abdullah Makkârî zamânının birçok
meşhûr âliminden ilim tahsil etti. Mısır ve Hicâz taraflarına
seyâhatlerde bulundu. Hac ibâdetini yapıp,
hacca gelen âlimlerin ilimlerinden istifâde etti.
Mısır’da, evliyânın büyüklerinden Abdullah Menûfî
hazretleriyle görüşüp sohbetlerinde bulundu. Onun
ilim ve feyzinden çok istifâde etti. Kudüs’e gidip
Tâcüddîn Tebrîzî ve Halil Mekkî’den ilim öğrendi.
Şâm’da Sadrül İmâdî Mâlikî, Ebü’l-Kâsım Yemânî
Şâfiî, Fakîh İbn-i Osman ve daha bir çok âlimden
ilim öğrendi. Hadîs, tefsir, târih, edebiyât, mantık
ve münâzara ilimlerinde yüksek âlim, tasavvufta üstün
dereceler sâhibi olarak Tilemsan’a döndü, Merînî
Sultanı Ebû İnan İbni Ebî Fâris’le birlikte
1348 senesinde Fas’a gitti. Fas kâdılığına tâyin
edildi. 1355’te kâdılık vazîfesinden ayrıldı. Endülüs’teki
Müslüman devletlerle Kuzey Afrika Müslümanlarının
birlik hâlinde olup, günden güne güçlenen
İspanya Hıristiyan krallıklarını bertaraf etmeleri
için diplomatik faaliyetlerde bulundu. Sultan
Ebû İnan’ın elçisi olarak Gırnata’ya gitti. Benî
Ahmer Sultanı Muhammed Ganî ile görüştü. Ona
nasihatlarda bulundu. Bir müddet orada kaldıktan
sonra bir heyetle beraber Fas’a döndü. Merînî Devleti
kazaskerliğine tâyin edildi. Çok geçmeden rahatsızlandı
ve vefât etti.
Ömrü boyunca Allahü teâlânın dînini öğrenmek
ve insanlara öğretmek için çalışan Ebû Abdullah
Makkârî, Allahü teâlânm rızâsını kazanmak
için çalışmaktan, ibâdet etmekten bir an geri
kalmadı. Sultanların uygun olmayan davranışlarına
sabredip, onlara nasîhatlerde bulundu. Sultanların
çevresini kötü kimselerin sararak Müslümanlar
arasında fitne çıkarmalarına mâni olmak
için sultanlara yakın oldu. Bütün gayret ve iyi niyetine
rağmen zaman zaman sultanlarla arası açıldı.
İnsanların beden sağlığını korumaları için sağlık
ve tabâbetle ilgili bir kitap da yazdı.İlim ve fazîlet sâhibi duâsı kabul olan bir zat
olan Ebû Abdullah Makkârî’nin nasihatleri herkes
tarafından severek dinlenirdi. Sohbetlerinde
herkesin Allahü teâlânm emir ve yasaklarını öğrenip
bildiklerine tâbi olmaları gerektiğini anlatırdı.
Birçok maddî imkânlara sâhip olmasına rağmen
eline geçenleri fakirlere sadaka olarak dağıtırdı.
Müslümanların işlerini kolaylaştırıp, herkese karşı
merhametli davranırdı. Doğru yoldan sapan zâlimlere
de gereken cezâyı vermekten geri durmazdı.
Ebû Abdullah Makkârî birçok talebe yetiştirip,
eserler yazdı. Onun yetiştirdiği talebeler arasında
İbn-i Haldun ve kıraat âlimlerinden Şâtıbî de vardı.
Eserleri: 1) Kitâb-ül-Kasâid: 1200kasîdeyi
ihtivâ etmektedir. 2) Kitâb-ül-Hakâik ver-Rekâik:
Tasavvufa dâirdir. 3) Kitâbü’t-Tuhaf vet-
Taraf, 4) Kitâbü Amelin minet-Tıb: Tıbbî bilgiler
ve çeşitli hastalıkların tedâvî yollarını anlatan
ve tıpla ilgili hadîs-i şerîfleri ihtivâ eden bir
eserdir. 5) Kitâb-ül-Muhâdarat: Nasîhat edici
hikâyeler toplanmıştır. 6) Rıhlet-ül-Mütebettel, 7)
İkâmet-ül-Mürîdîn.
Ebû Abdullah Makkârî’nin hayatı hakkına İbni
Merzuk el-Hafid tarafından bir eser yazılmış ve
En-Nürü’l-Bedrî fit-Târif bil-Fakîh el-Makkârî
adı verilmiştir.