MANDELA

MANDELA, Nelson Rolihlahla; Güney
Afrikalı zenci lider. Temmuz 1918’de Umtata,
Transkei’de doğdu. Âilesi Zosa (Xhosa) dilini konuşan
Tembu kabîlesindendir. Babası bu kabilenin
şefi Henry Mandela’dır.
Mandela; lise tahsilinden sonra Fort Hare Üniversity
Collega’ya girdi. Burada okurken siyâsi
olaylara karıştı. Bir öğrenci boykotuna karıştığı ve
organize ettiği gerekçesiyle okuldan uzaklaştırıldı.
Transkei’den ayrılarak, Transvaal’a gitti. Burada
bir süre mâdenlerde polis memurluğu görevinde
bulundu. Bu sırada yarıda bıraktığı üniversite tahsiline
mektupla öğretim yoluyla devam etti.
1942’de Witwaterstrand Üniversitesinin hukuk bölümünü
bitirerek avukatlık yapmaya başladı. Ülkenin
ilk siyah avukatı ünvânmı aldı. Irk ayrımına
karşı yerli halkın kurduğu Afrika Millî Kongresine
(ANC) katıldı (1944). Çok kısa zamanda
kongrenin Gençlik Birliğine başkan seçildi. Siyahların
kurtuluş hareketinin önderlerinden birisi
durumuna geldi (1948). Bu arada ırkçılığa karşı silâhlı
mücâdeleyi üstlenen ve kongrenin askerî kanadı
özelliğindeki Umkonto ve Sizwe’yi (Millî
Mızrağı) de kurarak onun da başkanı oldu (1961).
Ocak 1962’de kendisine destek aramak için
yurt dışına çıktı. İngiltere ve Afrika ülkelerini dolaştı.
Afrika ülkeleri ile sosyalist ülkelerden silâh
ve para yardımı temin etti.Ülkeye dönüşünde arkadaşlarıyla
birlikte, izinsiz yurtdışına çıkmak,
halkı kışkırtmak, sabotajlar ve suikastlar düzenlemek
iddialarıyla yargılandı. Halkın, tamâmının
temsil edilmediği ve beyazların temsil edildiği
parlamentonun çıkardığı kânunlara uymak zorunda
olmadığını savundu. Beyaz yönetim tarafından
ömür boyu hapis cezâsma çarptırıldı. Bu davranışıyla
ırk ayrımına karşı mücâdele eden Afrikalı
siyahların simge ve sembolü oldu.
Nelson Mandela, dünyânın en ünlü mahkûmu
olarak anılır. Güney Afrika’da 27 yıl hapiste
kaldıktan sonra 1980’li yıllarda, ırkçılığa karşı
mücadelenin bütün dünyâda yoğunlaşması üzerine
adı duyuldu. 1990 yılında devlet başkanı F. De
Klerk tarafından şartsız olarak serbest bırakıldı.
Serbest bırakıldığı zaman İ l yaşındaydı. Serbest
bırakılmasına Güney Afrika ^siyahlarının yanında
birçok beyaz da sevindi. Mandela’nın; “Mücâdele
benim hayâtımdır. Hayâtımın sonuna kadar siyahların
bağımsızlığı için mücâdele edeceğim.” demesi,
halk arasında onu bayraklaştırdı. Hâlen mücâdelesine
devâm etmektedir. (1993)
Mandela’ya 1979’da Nehru Ödülü, 198l’de
Brunu Kreisky İnsan Hakları Ödülü, 1983’te
UNESCO’nun Simon Bolivar Ödülü verildi. Ancak
Türkiye Cumhûriyeti Hükümeti tarafından kendisine
verilmesi kararlaştırılan 1992 yılı Atatürk
Barış Ödülü’nü almayı kabul etmemiştir.