MARATON

MARATON; Aim. Marathon (n), Fr. Marathon
(m), İng. Marathon. Atletizm yarışmalarından
biri. Bu yarış olimpiyat oyunlarında ve diğer maraton
koşularında 42.195 m mesâfelik yollarda
yapılmaktadır. Maraton mesâfesinin yarısına gelindiği
zaman tekrar dönüş yapılır. Yoldaki iniş çıkışlar,
rüzgârın esme yönü dikkate alındığından,
milletlerarası koşularda tek istikâmet kabul edilmemekte,
yarışın yarı mesâfesinden geri dönüş
yapılmaktadır. Bir maraton koşucusu, koşu esnâsında
üç bin kilokalori kadar enerji harcar. Bu
mikdar, on saat balta ile odun kıran birinin harcadığı
enerjiye eşittir.
Târihi: M.Ö. 490?da Yunanistan’ın Marathon
ovasmda Atmalılar ile Pers (İran) orduları arasında
büyük bir savaş yapılmıştı. Yenilgiye uğrayan
Persler gemilerine sığınıp denize açılınca,
Atinalı general Miltiades kazandıkları zaferi Atina’ya
bildirmek için hızlı koşan bir adamını görevlendirdi.
Daha önce Sparta’ya da koşarak zafer
haberini götürüp geri dönen Phedipides, Atina’ya
kadar koştu. Şehre vardığında bir adım atacak hâli
kalmadığından, “zafer bizimdir” deyip öldü.1896 yılında yapılan ilk olimpiyatlarda maraton
adının kullanılması kabul edilmişti. İlk önce 40 km
olarak koşulan yarış, 1924 yılından sonra 42.195 m
olarak değiştirildi. 1896 yılında 40 kilometrelik
maraton yarışı 2 saat 58 dakika, 50 sâniyede koşuldu.
1936 yılında Koreli K.Son, 42.195 m olan
mesâfeyi iki saat otuz dakikada; 1954 yılında İngiliz
Peters iki saat on yedi dakika otuz dokuz sâniyede;
1967’de AvusturyalI D.Clayton Fukuoka, iki
saat dokuz dakikada bitirerek birinci oldular. 1976
olimpiyatlarında Demokratik Alman Waldemar
Chierpinski iki saat dokuz dakika elli beş sâniye ile
olimpiyat rekorunu kırdı. 1980’deki olimpiyatlarda
iki saat on bir dakika üç sâniye ile aynı koşucu
1984 olimpiyatlarında 2 saat 9 dakika 21 saniye
ile Portekizli Carlos Lopez birinci oldular. 1988
Seul Olimpiyatlarında 2 saat 10 dakika 32 sâniye ile
İtalyan G.Bordin birincilik kürsüsüne çıktı.
1970 yılından sonra bayanlar da maratona iştirak
ettiler. 1975 yılında Amerikalı bayan atlet
J.Hansen bu mesâfeyi iki saat otuz sekiz dakika on
dokuz sâniyede koştu. Olimpiyat programına bayanlar
maraton müsâbakasının alınması ilk defâ
1984 Los Angeles Olimpiyatlarında başlamıştır. Bu
ilk bayanlar olimpiyat birinciliğini 2 saat 24 dakika
52 sâniye ile ABD’li Joan Benoit kazandı. 1988 Seul
Olimpiyatlarında ise olimpiyat birinciliğini 2 saat
25 dakika 39 sâniye ile Portekizli Rosa Mota kazandı.
Türk maratoncularının en ünlüsü İsmail Akçay’dır.
1964-1965 yıllarında Türkiye maraton
şampiyonu olan İsmail Akçay, 1967 Balkan Maraton
Şampiyonluğunu kazandı. Başarılarına devam
eden sporcu 1967 Amerika (Las Vegas) Maratonunda
ikinci, 1967 Akdeniz ve Balkan yarışmalarında
ikinci, 1968 Meksika Olimpiyatlarında
ve Milletlerarası Tokyo Maratonunda dördüncü,
1969 Dünya Maraton Yarışmasında da ikincilik kazandı.
Son yıllardaki en iyi Türkiye maraton rekoru,
Veli Ballı tarafından kazanıldı. Derecesi 2 saat
11 dakika 30 sâniyedir. Ülkemizde yapılan uluslararası
nitelikteki en önemli maraton yarışı, ilki
1979’da düzenlenen Asya-Avrupa Maratonudur.
Türkiye’deki meşhur maratonculardan bâzılarının
isimleri şunlardır: Ali Karaduman, Mustafa
Kaplan, Ahmed Aytar, Behzat Akdeniz, Haydar
Erduran, Hüseyin Topsakal, Hüseyin Aktaş, İsmail
Akçay, İsmail Karagöz, Sadık Salman, Mehmet
Terzi, Veli Ballı, Mehmed Yurdadön. (1993