MARİANA ADALARI

MARİANA ADALARI; Pasifik Okyanusunda
ekvatorun kuzeyinde ve Filipin Adalarının 2.400
km doğusunda kuzeyden güneye 720 km uzanan
volkanik ada grubu. Eski adı Ladrone Adalarıdır.
Adaları ilk bulan, Ferdinand Magellan’dır. Buraya
İspanyollar yerleşmiştir. Haydutların buluşma yeri
olduğu için, İspanyollar buraya, “Hırsız Adaları”
ismini vermiştir.
1667’de İspanya Kraliçesi Mariana, adaya
Hıristiyan misyonerler gönderdi. Bunun üzerine
adanın ismi, kraliçenin onuruna Marianas olarak
değiştirildi. İspanyol-Amerikan Savaşı neticesinde
1898’de İspanya, grubun en güneyindeki
Guam Adasını Amerikalılara terk etti. 1899’da da
adaların geri kalanını Almanya’ya, 5 milyon dolara
sattı. Birinci Dünyâ Savaşından sonra Marshall
ve Carolines ile Alman Adaları Milletler
Cemiyeti mandasına girdi ve yönetimi Japonya’ya
bırakıldı. Japon Mariana Adaları, ortalama
yüzölçümü 630 km2 olan 14 ada ve buna ilâveten
kayalıklar ve adacıklardan meydana gelmiştir.
Guam’dan îtibâren kuzeye doğru Rota, Tinian,
Saipan, Frallon de Medinilla, Anatahan, Sarigan,
Guguan, Zealandia, Bank, Alamagon, Pagan,
Agrihan, Asuncian, Maug ve Farallon de Pajaro
yer alır. Bunların hepsi İkinci Dünyâ Savaşında
Japonya’nın eline geçmiştir. En kuzeydeki 10 ada
volkanik olup, iskân edilmemiştir. Saipan, Tinian
ve Rota’da şeker ve pamuk zirâatı yapılır. Hindistancevizi,
pirinç, şeker, mısır, tütün ve kahve
dâhil diğer mahsuller de adaların çoğunda yetişir.
Ekmek ağacı ilk defâ bu bölgede bulunmuştur.
1944’lerin başında Amerikan deniz ve hava kuvkuvvetleri,
Guan’ı geri almak için harekete geçtiler.
15 Haziranda Saipon’a çıkartma yapıldı ve 9 Temmuzda
ada ele geçirildi. Amerikalıların bu harpte
zâyiâtı 3426 ölü, 13.099 yaralı, Japonların
27.586 ölü ve 2161 esirdir.
Birleşmiş Milletlerin 1947′ den 1986’ya kadar
ABD idâresine bıraktığı Adaların bir bölümünü
meydana getiren Kuzey Mariana Adalarının
ABD’ye bağlı olarak özerk bir eyâlet olması karan,
1975 Haziranında kabul edildi. Bu gâye ile hazırlanan
anayasa 1977’de onaylandı ve ardından ilk
seçimler yapıldı. 1978’den îtibâren içişlerinde kendi
kendini yönetmeye başlayan Adalar 3 Kasım
1986’da resmen ABD topluluğu toprağı oldu. Aynı
târihte bölge halkı ABD vatandaşı olma hakkı
kazandı. Güneyde kalan Guam ise ABD’ye bağlı
özerk bölge olarak kaldı. Guam halkı ABD vatandaşı
olmasına rağmen ABD millî seçimlerinde
oy kullanamadılar. Günümüzde Guam sivil bir
yönetici ile halkın seçtiği 2 1 üyeli meclis tarafından
yönetilir.
Kuzey Mariana Adalarında ekonomi tarıma
dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri gövelez, manyok,
yeralması, ekmek ağacı ve muzdur. Adalardan
çeşitli sebze sığır ve domuz ihraç edilir. Dışarıdan
alman gıdâ ürünleriyle mamul malların büyük kısmı,
ABD’den gelir. Adalar arasında ulaşım gemi
veya uçakla sağlanır. Tinian ve Saipan başlıca limanlardır.
Saipan’da milletlerarası bir havaalanı
vardır.
Guam ise ABD’nin önemli deniz ve hava üslerini
banndırmaktadır. Üsler ada ekonomisinin temel
direğidir. Adada geçimlik tarım gelişmektedir.
Belli başlı tarım ürünleri sebze, muz, tatlı patates,
mısır ve şekerpancarıdır. Ticârî amaçla tavukçuluk
yapılır. Adada 1970’lerden sonra petrol rafinerisi,
bira ve dokuma fabrikaları kuruldu. Günümüzde
Guam, Avustralya’ya ve Doğu’ya hizmet veren
havayollarının durak noktalarından biridir.